მთავარი » მუსიკა » Big Band Night – ჯაზური ტოკვა!

Big Band Night – ჯაზური ტოკვა!

გუშინ, ერთ ძალიან, ძალიან მაგარ კონცერტზე ვიყავი. Big Band Night! რა თქმა უნდა ჯაზ კონცერტი იყო, და რა თქმა უნდა ჯაზ ბენდის შესრულებით. უფრო სწორედ ჯაზ ბენდების და არა ჯაზ ბენდის. სამი ბენდი უკრავდა ერთმანეთის მიყოლებით. და ენით აუწერელი სიამოვნება ტრიალებდა დარბაზში. მართალია, შუალედებში დირიჟორები გერმანულ იუმორს გასაქანს არ აძლევდნენ, მაგრამ დანარჩენი უსასტიკესად მაგარი იყო. პირველი ორი ბენდი მოსტუდენტურო წარმონაქმნები იყო, ბოლოს კი უკვე სერიოზული ბიძიები უკრავდნენ, მთელი თავისი სასცენო არტისტიზმებით და ჯაზური მიმიკებით. ყველაზე საინტერესო ის იყო, რომ ეს იყო პოლიციასთან არსებული ბენდი, ანუ პოლიციის დეპარტამენტის თანამშომლებისგან დაკომპლოქტებული ბენდი. დეირიჟორადაც ვიღაც წოდების მქონე ულვაშებგაწკეპილი უვე მოგვევლინა. (ერთმა დეტალმა გამაკვირვა: საცორად თბილად და უდიდესი აღტკინებით შეხვდა პუბლიკა პოლიციას. ხომ წარმოგიდგენით ქართული დამახინჯებული მენტალიტეტისთვის ეს რაოდენ უცხო ხილია. (პოლიცია, ჩაშვება, “ძაღლობა”, კაი ბიჭობა და რამე))

მოკლედ ძალიან დადებითი საღამო შედგა. კონცერტის დასრულების შემდეგ ჩემი აღტკინების და აჟიტირების ხარისხი საკმაოდ მაღალი იყო და მთელი საღამო რატომღაც “ფალესტრა” მიტრიალებდა თავში.
მართლაც, რომ მასზე უკეთესად ვინ და რა უნდა აღწეროს?! შესაბამისად მცდელობის სურვილიც კი არ მაქვს თვითონ კონცერტის მთავარ მოქმედ გმირს, მუსიკას შევეხო და მასზე დავწერო რამე; ამიტომაც ძალიან მარტივად დავესესხები გრიგოლ რობაქიძეს:

“…იყნოსა ზანგების სასულიერო გალობა (,,Spiritual”), რომელსაც შავკანიანი მომუშავენი მღერიან პლანტაციებში. ამ გალობაში უკვე იყო ,,სინკოპა”, ეს ჯადფოქარი ჯაზის რიტმიკის. შესვა ნაირ–ნაირი ”რაგ–ტაიმ”. აქ სინკოპა კიდევ უფრო ხელდებოდა. დათვრა პელეტიე ზანგების რიტმული პოლიფონიით შეამჩნია: აზიიდან ბევრი–რამ გადასულიყო აქ სან–ფრანცისკოს გზით. დააკვირა ერთ გილისხმიერ მოვლენას: მაორისა და ახალი ზელანდიის თემები უნისსონით მღერიან, მაგრამ ტონალობა ნაირ–ნაირია, რადგან ერთი მღერის მეოთხედტონით მაღლა, მეორე კი დაბლა. ეს იგივეა ვიბრაციაა ტონის ირგვლივ, რომელიც ახასიათებს ჯაზ–ბანდის აგებულობას. შეისწავლა პელეტიემ თვითონ ორკესტრი ჯაზის, რომელიც თავის ჯიშით ნელი ოკეანისაა და არა მარტო ატლანტიკის. შეისწავლა ჯაზის საკრავები, განსაკუთრებით ”სრტყმევი” ინსტრუმენტები. შეისწავლა საკსოფონი (ადოლფ საკსის გამოგონება), სარრიუსოფონი (სარრიუსის გამოგონება), სუზაფონი ( სუზას გამოგონება). საკსოფონში დაინახა ლითონი კრიალა და ხის სირბილე. შეისწავლა კლისოფონი: ხის ჯოხები თუ ფირფიტები სხვადასხვა ზომის, რომელნიც დაკვრისას გამოსცემენ ხმიებს სხვადასხვა სიმაღლისას. გადაიხილა მთელი სისტემა დოლების და დაირების და მათი საოცარი მომარჯვება ერთი დამკვრელის მიერ განსაკუთრებით შეიყვარა ”ბანჯო”, ეს ჯადოსანი სიმებიანი საკრავი, რომლის სინკოპური ხმა(”მ–ტა”, ”მ–ტა”, ”მ–ტა” განეწყვეტელი) უფრო ხმელია, უფრო ნერვიულია, უფრო ბასრია, ვიდრე ხმა არფასი. აღნიშნა: ორკესტრში ერთი და იმავ საკრავისათვის მრავალი ” სურდინაა” (ჩუმალა) ტონის ასხვავებისათვის. ყურად იღო: სპილენძის საკრავი თითქმის ”ჩუმალით” მიდის ყოველთვის, რომ გამოსცეს ღმუილი ხმიები. შენიშნა ”სარტყმევების” მნიშვნელობა. პელეტიემ იცოდა, რომ რუსულ მუსიკაში ზარები თითქო სერავენ (არ არღვევენ) ხმიების ატბორილ მასსებს. ჯაზ–ბანში ზარების მაგიერ ”სარტყმევები” გამოდიან, რომლებიც სჟრიან ატევრილ მასსებს ხმიებისას,რომ დახეტქილები ილტვოდნენშემდგომ ურთიერთობისადმი მეტის ვნებით და მეტის ხოშით. დააკვირდა მუსიკოსი: ამ გახელებულ საკრავებში კიდევ უფრო ხალისდებოდა ვიოლინების განიერი (ცხცახი) და რბილდებოდა მათი ნელი GLISSANDRO (სრიალი). ორკესტრში თითქო ხან მხეცი ბღაოდა დაკოდილი, ხან კი პირველი კაცის ხმა ისმოდა, რომელმაც ცეცხლი აღმოაჩინა. შეამჩნია ხაზები: პოლიტალური და ატონალური, ერთდროული ხმიერება მინორული და მაჟორული აკორდებისა მეოტხედ_ტონებთან (ტეხნიკის გაფართოებით: ცვლა ტრომბონის ”ცუგის” სიგრძისა, ცახცახის ანაირება სათითეებისა საყვირზე, თითების უმჩნევი მოშვება ვიოლინის სიმებზე და სხვა.) განსაკუთრებით მოეწონა ზეზ კონფრეის ”კატუნია კლავიშებზე”, საცა წმინდა მაჟორი და წმინდა მინორი ერთდროულ ხმიერდებოდნენ. პელეტიეს ეცნაურა კიდევ ერთი რამ, ვიოლინი არ სცილდებოდა ამ ორკესტრში ტავის მელოდიას, როიალი კვალავდა რიტმულ და ჰარმონიულ ფუძეს, ხოლო კლარნეტი სწყვეტდა შიგადაშიგ თავის მელოდიას ხალისიან ამრგვალებით და თავ გასული ცელქობით.საკრავების უმრავლესობა ორკესტრში კლარნეტს ჰბაძავს, – შეამჩნია პელეტიემ. ყოველ საკრავს თითქო თავისი მელოდია მიჰყავს, მაგრამ იმავე დროს ერთგულია საერთო გეზის– სწორედ ისე, როგორც საქართველოს კუთხის, გურიის, საოცარ სიმღერას,რომელსაც პელეტიე გაეცნო გრამაფონის ფირფიტებით). თავსა–ჰყოფს განსაცვიფრებელი ქმედება უცებური (*იმპრივიზაცია). ყოველი საკრავი, ყოველი ტონი, ყოველი ჩასუნთქვა თუ მოსმა თუ დარტყმა–თავისკენ იწევს, ხტის და უხვევს, მაგრამ არც ერთის არც ერთი გადახვევა არ იქცევა ”გადაცდენად”: ყოველი მათგანი მთელს უბრუნდება, როგორც მამას თუ დედას, როგორც ტავის საშოს. პელეტიე დაიპყრო ჯაზის იმპროვიზაციულმა დენამ, ლენნოკს – ავენიუზე, მან მოისმინა მომღერალი ქალი , ზანგი. ქალი მღეროდა ერთსა და იმავე მელოდიას, ორკესტრი საფენელს უშლიდა, ქალიც იმპროვიზატორობდა და ორკესტრიც. კიდევ მეტი: ქალი ორკესტრში უშვებდა თავის შთაგონებას და ორკესტრიც თავს ეხვეოდა ქალს თავისი ატეხილობით. ასე: სიმღერა, ქცეული საკრავად, თითქო თავის თავს უბრუნდებოდა, იგივე ხდებოდა როცა პელეტიე მოცეკვავთა და ორკესტრის ”შებმას” უცქერდა. და იყო ყველგან: მიწის სიხალისე და ავხორცობა.ხანდახან ამ სიხარულში სევდა შემოიჭროდა:სიმღერა ,,ბლიოზ” (bლუეს), მელანქოლიური სუნთქვა დიდი ქალაქების, იშვიათი, მაგრამ ფიცხელი და ბასრი. აქ მელოდა გატიტვლებული გამოდიოდა, რომელსაც არხევდა თუ არწევდა უმჩნევი რიტმიული ხაზი, ოდნავ კვეთილი და წამახული. მოეწონა პელეტიეს ბრაგამის ,,Limehouse Blues”. მოისმონა ოპერეტებიც: ,,Shuffle along” საიზელის და ბლეკის და ,,ლიზა” პინკარდის. ყველგან ესმოდა ერთი და იგივე: გამოტოვებანი (Echappees), დისსონანსები პასსაჟებში, გატეხილი აკკორდები თუ დატეხილი, არპეჯიები,კაზმულობანი,ორნამენტაციები,ასხვავებანი,დანელებანი,დასქელებანი ტემბრების,გაჯგუფებანი და შეერტებანი სხვადასხვა წყობის ტემბრების, თამაში წინამდეგების (კონტრასტების). -და იმავე დროს: მელოდიური სურათის საოცარი რელიეფი, სასტიკი რკვეულობა და კვეთილობა, დაძაბული და დაოკილი კლაკნილი და ხვეული , ლითონური მთლიანობა, -და ყველგან: სინკოპა, სინკოპა, მუხლ-მოშვება, ოდნავი შეჩერება, ხტილის ამოვარდნა, თავის შეყენება, სინკოპა,ეს საოცარი ბგერა მოკლე ნოტაზე თუ პაუზაზე, რომელიც კიდევ უპრო აგიჟებს, ახელებს, ღეზებს რიტმულ მოხეთქილ დენას,-და ბოლოს:ემოციური ავსილობა და პიზიკური ტკბობა…”

ესეც დესერტად!

ძალიან მოკლე პოსტი
ნოემბერი, 2010 © გ.დ.

Advertisements

3 thoughts on “Big Band Night – ჯაზური ტოკვა!

    • ჩაირთო ეხლა, რავი თავიდან 3-ჯერ არ ჩაირთო, ერორიო, ახლა ჩაირთო.
      ჩემი მოთხრობა საკმაოდ სქელტანიანი გამოდის ასე რომ ჯერ შუამდეც არაა მისული, ერთი ის ვიცი რომ შუა გზაზე არ მივატოვებ და როცა მორჩება მორჩება…

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s