მე – ბიტლომანი

რას ნიშნავს უსმენდე ბიტლზს და თავს თვლიდე ნამდვილ ბიტლომანად? რთული შეკითხვაა და ეჭვი მაქვს პასუხის მრავალი ვარიანტი ექნება. გააჩნია ვინ როგორ აღიქვამს ბიტლზს. ის ვიღაცისთვის შეიძლება იყოს უბრალოდ მუსიკა, ვიღაცისთვის ის ოთხი ვიღაც ტიპის ჯგუფია, სხვებისთვის ლეთ ით ბი და იესთერდეი-ა, შეიძლება ვინმესთვის საერთოდაც არაფერი არ არის. (რას ვიზამთ, ესეც არ არის გამორიცხული). სინამდვილეში კი, ბიტლზი ძალიან ბევრი და ძალიან დიდია. (მგონი)

ვინც მე მიცნობს, კარგად თუ არც ისე კარგად, ალბათ ცოტათი მაინც იცის რას ნიშნავს ჩემთვის ბიტლზი. ბიტლზი ეს არის ჩემი ცხოვრების თითოეული ეტაპის ფონი. ბიტლზი ეს არის ჩემი ბავშვობა. ჩემი ბავშვობის ყველა ეტაპი დაკავშირებული იყო და არის მათთან. რომ დავფიქრდე, ზუსტად ვერ გეტყვით როდის დავიწყე ბიტლზის მოსმენა, ამიტომაც მგონია, რომ რაც დავიბადე მას შემდეგ აზრიანად თუ გაუცნობიერებლად ბიტლზს ვუსმენ. ეს რა თქმა უნდა ჰაერიდან არ მოსულა: რომ არა დედაჩემი და თოთოობის დროს გაუცნობიერებლად რეი ჩარლზის, ბიტლზის თუ აბბა-ს ფირფიტების მოსმენა, ალბათ დღეს ბრიტნის სპირსის და ბექ სთრით ბოიზის სურათები მექნებოდა კედლებზე გამოჭენებული. რომ წამოვიზარდე, ბიტლზმა უკვე სხვა, ბევრად უფრო ფართო დატვირთვა მიიღო. საბედნიეროდ, გაუგებარი მიზეზების გამო (და ეს დღემდე ვერ ამიხსნია რატომ მოხდა ასე) არ გავხდი საფეხბურთო კლუბ ლივერპულის გულშემატკივარი. და თავიდანვე, ისევე როგორც მუსიკაში, ფეხბურთშიც ჭეშმარიტების გზას დავადექი.

ინგლისურის სწავლის და ყურის მუსიკალურად განვითარების გარდა სხვა ბევრი ფაქტორიც იყო იმისთვის, რომ ამ ჯგუფს განსაკუთრებული სტატუსი და ადგილი ჰქონოდა ჩემთს ცხოვრებაში. ეს მუსიკა მასვენებდა, მაძლევდა განწყობას სამეცადინოდ, დასაძინებლად, საჭმელად, ქუჩაში გასასვლელად. მოკლედ ძალიან ბევრი რამისთვის. მაგალითად, მშვენივრად მახსოვს ჩემი აბიტურიენტობის ხანას რომელი ალბომები და რომელი სიმღერები უკავშირდება. რომელი სიმღერები იყო აქტუალური არდადეგებზე, ახალ წელს, საღამოს, დილას, ძილის წინ, გზაში. აბაზანაშიც კი. ისეთი მომენტებიც იყო, როდესაც ვკითხულობდი, ვუყურებდი და ვუსმენდი ყველაფერს რაც ამ ოთხეულს უკავშირდებოდა, და მიხაროდა, რომ უფრო და უფრო მეტ რაღაცეებს ვიგებდი. ჩემი პრეზენტაციების და საშინაო დავალების ესეების არც თუ ისე იშვიათი თემა იყო ხოლმე ეს ჯგუფი. მეტსაც გეტყვით, ისეთი დღეებიც ყოფილა, და არაერთხელ, როცა უკლებლივ ყველა ალბომისთვის მომისმენია მიჯრით. 250 სიმღერის ერთმანეთის მიყოლებით მოსმენა ერთი სიამოვნებაა დამიჯერეთ!:) ყველაფერ სიკეთესეთან ერთად, ჩემს გარშემო მყოფებზეც ვზრუნავდი, და დღეს ძალიან მიხარია და საოცრად თვითკმაყოფილი ვარ იმით, რომ ჩემი ძვირფასი დაიკოც (და არა მარტო ის) დავაყენე ჭეშმარიტების გზაზე, (მეტნაკლებად მაინც :D) და იმედია ამ გზას აღარ აცდება და ემინემს და ლედი გაგას არ მოუსმენს მომავალში. იმედია! 😀

ჩემი ბიტლომანობის პერიოდი ორად იყოფა: ოცნების და “დაღვინების” პერიოდებად. ოცნების ხანა მოიცავს პერიოდს დაბადებიდან 2009 წლის 3 დეკემბრის საღამოს 8 საათამდე, ანუ მანამდე სანამ სერ პოლ ჯეიმსის ძე მაკარტნის ცოცხლად მოვუსმინე (თუმცა ეს სხვა თემაა, და მალე იუბილე უწევს ამ თარიღს და ვრცლად იქ დავწერ ყველაფერს), და მეორე ხანა: 3 დეკემბრიდან დღემდე.

მიყვარს უკლებლივ ყველა სიმღერა, ყველა ალბომი, ოთხეულის ყველა გამოჩენა, ჭორი და ყველა ინტერვიუ. მაგრამ…

ერთი დიდი მაგრამ არსებობს: ძალიან ბევრი ბიტლომანისგან განსხვავებით, ჩემთვის ჯონი, პოლი, რინგო და ჯორჯი საერთოდაც არ არიან ავტორიტეტები მუსიკის გარეთ. მუსიკაში ისინი ჩემთვის ერთადერთები არიან, და თუ მუსიკის ღმერთი არსებობს, მაშინ ის ლივერპულიდანაა ნამდვილად. მაგრამ მის გარეთ…

მაგალითად, არ ვარ ჯონის თანამოაზრე მის ათეისტურ იდეებში (ვერც ვიქნები), ხშირად არც პიროვნული თავისუფლების “გიჟ-მაჟურ” იდეებს ვემხრობი. არც მისი ცხოვრების სტილი მომწონდა დიდად, და არც ელესდე მიმაჩნია მუზის წყაროდ. რა ვქნა მაგრამ ვერ გავხდები მეც ვეგეტარიანელი მხოლოდ იმის გამო, რომ სერ პოლი ხორცს არ ჭამს. მისი ხათრით, ვერც კეტებს ჩავიცმევ შარვალ-კოსტუმზე. პოლის ხათრით რომ არც ევერტონს არ ვუგულშემატკივრებ, მაგას უკვე მიხვდით ალბათ ხო? ანდა საერთოდ რა საჭიროა? ჯერჯერობით (და არც არასდროს) არ ვაპირებ ინდოეთში ვინმე მააჰარიშთან მედიტაციაზე სირბილს, და ნირვანას ლოდინს. ნუ პრინციპში, არც დიდი ბეჭდების გაკეთება მიზიდავს :D.

მთელი თაობები სამოციან წლებში და მას შემდეგაც, ცდილობდნენ დამსგავსებოდნენ ბიტლზს. ბევრი თავის ინდივიდუალიზმს კარგავდა, და ხშირად მასა ერთნაირად გაშვებულ შარვალში, ბიტლომანურად შეკრეჭილი თმებით და ერთი და იგივე ლექსიკით და მანერებით გამოირჩეოდა. ყველა ერთნაირი იყო. ყველას ერთი აზრი ქონდა. ყველას მსგავსი პოლიტიკური შეხედულებები ქონდა. ყველამ ერთი ხელის მოსმით შეიცვალა ცხოვრების სტილი და ღირებულებები. (ეს რა თქმა უნდა, სხვას თუ არაფერს, ბიტლზის სიდიადეს და მნიშვნელობას ნამდვილად უსმევს ხაზს) რაღა დაგიმალოთ, და მე არც ანარქისტობისკენ მიბიძგებს მათი მუსიკა, არც ანტიკონსერვატიზმისკენ, არც ერთი სახელმწიფოს და ერთი რელიგიის იდეა მხიბლავს და არც ტიტველი ვაპირებ ინტერვიუების მიცემას! 🙂 მე საერთოდ პირიქით მგონია: ბიტლზი ინდივიდუალიზმს ქადაგებდა, რაზეც ჩემი აზრით მათი რამდენიმე კონცეპტუალური ალბომი და სიმღერაც მიანიშნებს.

მეორეს მხრივ, ჩემი ერთი „კოლეგა“ ბიტლომანისთვის ნამდვილი ბიტლომანობა მათ იდეურ თანამოააზრეობასაც გულისხმობს და ბიტლომანობის განუყოფელ თუ არა, ერთ-ერთ მთავარ შემადგენელ ნაწილად მიიჩნევს. მასაც, ჩემზე მეტად თუ არა, ნამდვილად არანაკლებად უყვარს ბიტლზი. და შესაბამისად იმის განსაზვრა, თუ რას ნიშნავს იყო ნადმვილი ბიტლომანი, ან როგორი უნდა იყოს ნამდვილი ბიტლომანი, ცოტა რთულად მეჩვენება და ამის დეფინიცია ბოლოს მაინც სუბიექტური ხდება ძალიან.

ამიტომაც, ყველაფერს ჯობია, უბრალოდ დახუჭოთ თვალები, life is easy with eyes closed , როგორც ერთმა ცნობილმა სათვალიანმა კაცმა გვითხრა, გადაეშვით Magical Mystery Tour -ში, იმოგზაურეთ ყვითელი წყალქვეშა გემით across the universe და აღმოაჩინეთ თქვენი საკუთარი ოქროსფერი ოცნებები!

დასასრული!

პ.ს. ჩემი პირველი ბიტლომანური პოსტი!

ნოემბერი 2010 © გ.დ.

Big Band Night – ჯაზური ტოკვა!

გუშინ, ერთ ძალიან, ძალიან მაგარ კონცერტზე ვიყავი. Big Band Night! რა თქმა უნდა ჯაზ კონცერტი იყო, და რა თქმა უნდა ჯაზ ბენდის შესრულებით. უფრო სწორედ ჯაზ ბენდების და არა ჯაზ ბენდის. სამი ბენდი უკრავდა ერთმანეთის მიყოლებით. და ენით აუწერელი სიამოვნება ტრიალებდა დარბაზში. მართალია, შუალედებში დირიჟორები გერმანულ იუმორს გასაქანს არ აძლევდნენ, მაგრამ დანარჩენი უსასტიკესად მაგარი იყო. პირველი ორი ბენდი მოსტუდენტურო წარმონაქმნები იყო, ბოლოს კი უკვე სერიოზული ბიძიები უკრავდნენ, მთელი თავისი სასცენო არტისტიზმებით და ჯაზური მიმიკებით. ყველაზე საინტერესო ის იყო, რომ ეს იყო პოლიციასთან არსებული ბენდი, ანუ პოლიციის დეპარტამენტის თანამშომლებისგან დაკომპლოქტებული ბენდი. დეირიჟორადაც ვიღაც წოდების მქონე ულვაშებგაწკეპილი უვე მოგვევლინა. (ერთმა დეტალმა გამაკვირვა: საცორად თბილად და უდიდესი აღტკინებით შეხვდა პუბლიკა პოლიციას. ხომ წარმოგიდგენით ქართული დამახინჯებული მენტალიტეტისთვის ეს რაოდენ უცხო ხილია. (პოლიცია, ჩაშვება, “ძაღლობა”, კაი ბიჭობა და რამე))

მოკლედ ძალიან დადებითი საღამო შედგა. კონცერტის დასრულების შემდეგ ჩემი აღტკინების და აჟიტირების ხარისხი საკმაოდ მაღალი იყო და მთელი საღამო რატომღაც “ფალესტრა” მიტრიალებდა თავში.
მართლაც, რომ მასზე უკეთესად ვინ და რა უნდა აღწეროს?! შესაბამისად მცდელობის სურვილიც კი არ მაქვს თვითონ კონცერტის მთავარ მოქმედ გმირს, მუსიკას შევეხო და მასზე დავწერო რამე; ამიტომაც ძალიან მარტივად დავესესხები გრიგოლ რობაქიძეს:

“…იყნოსა ზანგების სასულიერო გალობა (,,Spiritual”), რომელსაც შავკანიანი მომუშავენი მღერიან პლანტაციებში. ამ გალობაში უკვე იყო ,,სინკოპა”, ეს ჯადფოქარი ჯაზის რიტმიკის. შესვა ნაირ–ნაირი ”რაგ–ტაიმ”. აქ სინკოპა კიდევ უფრო ხელდებოდა. დათვრა პელეტიე ზანგების რიტმული პოლიფონიით შეამჩნია: აზიიდან ბევრი–რამ გადასულიყო აქ სან–ფრანცისკოს გზით. დააკვირა ერთ გილისხმიერ მოვლენას: მაორისა და ახალი ზელანდიის თემები უნისსონით მღერიან, მაგრამ ტონალობა ნაირ–ნაირია, რადგან ერთი მღერის მეოთხედტონით მაღლა, მეორე კი დაბლა. ეს იგივეა ვიბრაციაა ტონის ირგვლივ, რომელიც ახასიათებს ჯაზ–ბანდის აგებულობას. შეისწავლა პელეტიემ თვითონ ორკესტრი ჯაზის, რომელიც თავის ჯიშით ნელი ოკეანისაა და არა მარტო ატლანტიკის. შეისწავლა ჯაზის საკრავები, განსაკუთრებით ”სრტყმევი” ინსტრუმენტები. შეისწავლა საკსოფონი (ადოლფ საკსის გამოგონება), სარრიუსოფონი (სარრიუსის გამოგონება), სუზაფონი ( სუზას გამოგონება). საკსოფონში დაინახა ლითონი კრიალა და ხის სირბილე. შეისწავლა კლისოფონი: ხის ჯოხები თუ ფირფიტები სხვადასხვა ზომის, რომელნიც დაკვრისას გამოსცემენ ხმიებს სხვადასხვა სიმაღლისას. გადაიხილა მთელი სისტემა დოლების და დაირების და მათი საოცარი მომარჯვება ერთი დამკვრელის მიერ განსაკუთრებით შეიყვარა ”ბანჯო”, ეს ჯადოსანი სიმებიანი საკრავი, რომლის სინკოპური ხმა(”მ–ტა”, ”მ–ტა”, ”მ–ტა” განეწყვეტელი) უფრო ხმელია, უფრო ნერვიულია, უფრო ბასრია, ვიდრე ხმა არფასი. აღნიშნა: ორკესტრში ერთი და იმავ საკრავისათვის მრავალი ” სურდინაა” (ჩუმალა) ტონის ასხვავებისათვის. ყურად იღო: სპილენძის საკრავი თითქმის ”ჩუმალით” მიდის ყოველთვის, რომ გამოსცეს ღმუილი ხმიები. შენიშნა ”სარტყმევების” მნიშვნელობა. პელეტიემ იცოდა, რომ რუსულ მუსიკაში ზარები თითქო სერავენ (არ არღვევენ) ხმიების ატბორილ მასსებს. ჯაზ–ბანში ზარების მაგიერ ”სარტყმევები” გამოდიან, რომლებიც სჟრიან ატევრილ მასსებს ხმიებისას,რომ დახეტქილები ილტვოდნენშემდგომ ურთიერთობისადმი მეტის ვნებით და მეტის ხოშით. დააკვირდა მუსიკოსი: ამ გახელებულ საკრავებში კიდევ უფრო ხალისდებოდა ვიოლინების განიერი (ცხცახი) და რბილდებოდა მათი ნელი GLISSANDRO (სრიალი). ორკესტრში თითქო ხან მხეცი ბღაოდა დაკოდილი, ხან კი პირველი კაცის ხმა ისმოდა, რომელმაც ცეცხლი აღმოაჩინა. შეამჩნია ხაზები: პოლიტალური და ატონალური, ერთდროული ხმიერება მინორული და მაჟორული აკორდებისა მეოტხედ_ტონებთან (ტეხნიკის გაფართოებით: ცვლა ტრომბონის ”ცუგის” სიგრძისა, ცახცახის ანაირება სათითეებისა საყვირზე, თითების უმჩნევი მოშვება ვიოლინის სიმებზე და სხვა.) განსაკუთრებით მოეწონა ზეზ კონფრეის ”კატუნია კლავიშებზე”, საცა წმინდა მაჟორი და წმინდა მინორი ერთდროულ ხმიერდებოდნენ. პელეტიეს ეცნაურა კიდევ ერთი რამ, ვიოლინი არ სცილდებოდა ამ ორკესტრში ტავის მელოდიას, როიალი კვალავდა რიტმულ და ჰარმონიულ ფუძეს, ხოლო კლარნეტი სწყვეტდა შიგადაშიგ თავის მელოდიას ხალისიან ამრგვალებით და თავ გასული ცელქობით.საკრავების უმრავლესობა ორკესტრში კლარნეტს ჰბაძავს, – შეამჩნია პელეტიემ. ყოველ საკრავს თითქო თავისი მელოდია მიჰყავს, მაგრამ იმავე დროს ერთგულია საერთო გეზის– სწორედ ისე, როგორც საქართველოს კუთხის, გურიის, საოცარ სიმღერას,რომელსაც პელეტიე გაეცნო გრამაფონის ფირფიტებით). თავსა–ჰყოფს განსაცვიფრებელი ქმედება უცებური (*იმპრივიზაცია). ყოველი საკრავი, ყოველი ტონი, ყოველი ჩასუნთქვა თუ მოსმა თუ დარტყმა–თავისკენ იწევს, ხტის და უხვევს, მაგრამ არც ერთის არც ერთი გადახვევა არ იქცევა ”გადაცდენად”: ყოველი მათგანი მთელს უბრუნდება, როგორც მამას თუ დედას, როგორც ტავის საშოს. პელეტიე დაიპყრო ჯაზის იმპროვიზაციულმა დენამ, ლენნოკს – ავენიუზე, მან მოისმინა მომღერალი ქალი , ზანგი. ქალი მღეროდა ერთსა და იმავე მელოდიას, ორკესტრი საფენელს უშლიდა, ქალიც იმპროვიზატორობდა და ორკესტრიც. კიდევ მეტი: ქალი ორკესტრში უშვებდა თავის შთაგონებას და ორკესტრიც თავს ეხვეოდა ქალს თავისი ატეხილობით. ასე: სიმღერა, ქცეული საკრავად, თითქო თავის თავს უბრუნდებოდა, იგივე ხდებოდა როცა პელეტიე მოცეკვავთა და ორკესტრის ”შებმას” უცქერდა. და იყო ყველგან: მიწის სიხალისე და ავხორცობა.ხანდახან ამ სიხარულში სევდა შემოიჭროდა:სიმღერა ,,ბლიოზ” (bლუეს), მელანქოლიური სუნთქვა დიდი ქალაქების, იშვიათი, მაგრამ ფიცხელი და ბასრი. აქ მელოდა გატიტვლებული გამოდიოდა, რომელსაც არხევდა თუ არწევდა უმჩნევი რიტმიული ხაზი, ოდნავ კვეთილი და წამახული. მოეწონა პელეტიეს ბრაგამის ,,Limehouse Blues”. მოისმონა ოპერეტებიც: ,,Shuffle along” საიზელის და ბლეკის და ,,ლიზა” პინკარდის. ყველგან ესმოდა ერთი და იგივე: გამოტოვებანი (Echappees), დისსონანსები პასსაჟებში, გატეხილი აკკორდები თუ დატეხილი, არპეჯიები,კაზმულობანი,ორნამენტაციები,ასხვავებანი,დანელებანი,დასქელებანი ტემბრების,გაჯგუფებანი და შეერტებანი სხვადასხვა წყობის ტემბრების, თამაში წინამდეგების (კონტრასტების). -და იმავე დროს: მელოდიური სურათის საოცარი რელიეფი, სასტიკი რკვეულობა და კვეთილობა, დაძაბული და დაოკილი კლაკნილი და ხვეული , ლითონური მთლიანობა, -და ყველგან: სინკოპა, სინკოპა, მუხლ-მოშვება, ოდნავი შეჩერება, ხტილის ამოვარდნა, თავის შეყენება, სინკოპა,ეს საოცარი ბგერა მოკლე ნოტაზე თუ პაუზაზე, რომელიც კიდევ უპრო აგიჟებს, ახელებს, ღეზებს რიტმულ მოხეთქილ დენას,-და ბოლოს:ემოციური ავსილობა და პიზიკური ტკბობა…”

ესეც დესერტად!

ძალიან მოკლე პოსტი
ნოემბერი, 2010 © გ.დ.

ჰელოუინით განათ(ლ)ებული საქართველო

რა არის ჰელოუინი? უკვე ყველამ თუ არა, აბსოლუტურმა უმეტესობამ იცით ამ დღის შესახებ რაღაცა მაინც. ეს ძველი კელტური დღესასწაულია, რომელიც სათავეს ძველი კელტების ტრადიციული ფესტივალიდან, სოუინ-დან იღებს. ამ დროს, ზაფხულის ანუ სინათლის პერიოდის დასრულებისას და წლის ბნელის პერიოდის დასაწყისში, ანუ ოქტომბრის ბოლო დღეებში, ხალხი ეშმაკებს და კუდიანებს აშინებს და დევნის სადღაც შორს. დავკმაყოფილდეთ ამ ტრაფარეტული წინადადებებით და ნუ მიმოვიხილავთ ამ დღესასწაულის საწყისებს და ავკარგიანობას. უბრალოდ, მარტივად სხვა თემაზე გადავიდეთ: ჰელოუინი და საქართველო. ეს ორი ცნება ისე არ მოდის შესაბამისობაში ერთმანეთთან, როგორც მაგალითად საქართველოს ნაკრები და ფეხბურთი, ან ხინკლის სიყვარული და დიეტა!

ამ საკითხმა დიდი ვნებათა ღელვა გამოიწვია ქართულ საზოგადოებაში, ზოგი გამართლებული, ზოგიც გაუმართლებელი. თუმცა მე პირადად არც ერთი მხარის ადვოკატობას არ ვაპირებ, არც რამის მტკიცებას მოვყვები, და არც ვინმეს დავიცავ. მე უბრალოდ ჩემს აზრს დავწერ.

ჰელოუინის მშობლიურ და მონათესავე ქვეყნებში გასაგებია, რომ ხალხს უხარია ეს დღესასწაული, ხალისობენ და აღნიშნავენ, ისე როგორც მათი ტრადიციაა და ისე როგორც მათ მიაჩნიათ სწორად. ისიც ადვილი გასაგებია ალბათ, რომ ჰელოუინი და მასთან დაკავშირებული ტაშ-ფანდური მათი კულტურის და ცხოვრების სტილის ნაწილია. ჩვეულებრივი და ბუნებრივი მოვლენაა, როდესაც ხალხი აღნიშნავს იმ დღესასწაულს, რომელიც საუკუნეებია მათში არსებობს (მიუხედავად იმისა, მოგვწონს ეს ჩვენ თუ არა). ნათელია ეს ყველაფერი და მარტივი. პრინციპში რომ გითხრათ დიდად მაინტერესებს თქო სხვადასხვა კულტურების დღესასწაულები და მათი აღნიშვნის ტიპები, ალბათ მოგატყუებთ. ალბათ კი არა, ნამდვილად მოგატყუებთ. ამჯერად, ჩემთვის უფრო საინტერესოა საერთოდ რა ფენომენს წარმოადგენს ჰელოუინი საქართველოში. ძალიან გაუგებარია ეს მოვლენა ჩემთვის.

რამდენიმე წლის წინ ალბათ ვიღაცა ახალმა ქართველმა უცხოეთში ყოფნისას აღმოაჩინა რომ ოქტომბრის ბოლო დღეებში, ხალხი რაღაც უცნაურ და საშიშ სამოსში ეწყობა და ქუჩაში ისე დარბის. მოეწონა. დაფიქრდა. გადაწყვიტა: რატომ არ შეიძლება იგივეს გაკეთება საქართველოში? თან ახალ რაღაცას შეიტანს ქვეყანაში, „მაგარი პონტი“ იქნება, და თვითონაც ორიგინალური და თანამედროვე ტიპი გამოჩნდება. ეს ყველაფერი უკეთეს შემთხვევაში. უარესი შემთხვევა კი შეიძლება ყოფილიყო ის რომ, ვინმემ მოცალეობის ჟამს კოტრიალისას ტელევიზორში აღმოაჩინა ჰელოუინი და ევრიკა! ასეა თუ ისე, ვიღაცამ მოტვინა, აწონ-დაწონა და დაგეგმა. მერე ვინმემ à la ბიჭოლამ თავის ბარში გადაწყვიტა ჰელოუნი ივენთის გაკეთება და აჰა: იხარე ერო! გვეღირსა „ცივილიზაცია“! როგორც იქნა ვეღირსეთ სინათლეს! ნახვამდის უკუნეთო, გაუნათლებლობავ, და ჩამორჩენილობავ! ჩვენ ვქმნით ახალ, ევროპულ საქართველოს! მთელი „წინწასული“ მსოფლიო აღნიშნავს ამ დღეს, და ჩვენ რითიღა ვართ მაგათზე ნაკლებნი? არა, არაფრით მეგობრებო, საერთოდაც არაფრით!

გვერდიდან კი ეს ყველაფერი (ჩემი მოკრძალებული და სრულიად სუბიექტური აზრით) ძალიან სასაცილოდ ჩანს. ახალგაზრდა ქართველი ვაჟკაცები და დიაცები, რაღაც უცნაურ კოსტიუმებში გამოწყობილები, დროს ატარებენ, ერთობიან, ღრეობენ. ანუ თითქოს არაფერი განსაკუთრებული არ ხდება. მაგრამ პათოსი და განწყობაა რაღაც განსაკუტრებული და საზეიმოა. ნეტავ რას ზეიმობენ? რა ეშმაკებს დევნიან? ვის დევნიან? სად დევნიან? საიდან დევნიან? როდის მერე დევნიან? მგონი არაფერსაც არ შვებიან. მგონი საერთოდაც, ქართულ ჰელოუინს არანაირი იდეური დატვირთვა არ აქვს. არაფერი აღსანიშნავი: სმა-ჭამა, უფრო სმა ვიდრე ჭამა, კივილ-წივილი, უსაზღვროდ ხმამაღალი მუსიკა, ზოგის აღვირის ახსნა და ზოგის სასოს წარკვეთა, და ბოლოს გვირგვინი: ჩხუბი და დანის მუცელში ტრიალი! მაგრამ მაინც, რაღაც გაუგებარი (ან ვინმესთვის გასაგები) მიზეზების გამო ჰელოუინი ერთ-ერთი ყველაზე „გაპიარებული“ და აფიშირებული მოვლენაა წლის განმავლობაში ქართულ, უფრო სწორად თბილისურ, რეალობაში. ტელევიზია, გაზეთი, რადიო, ინტერნეტფორუმები – ყველაფერი ჰელოუინით ცხოვბრობს ამ დღეებში. მაგრამ ეს კიდევ არაფერი. თქვენც შეამჩნევდით, რომ საზოგაოდების გაკრვეული ნაწილი ღიზიანდება ამ ღონისძიების გამო. და ხშირად მეჩვენება, რომ ჰელოუინის მონაწილეები ძალით ცდილობენ სწორედ ამ ნაწილის გაღიზიანებას. მე სხვა ახსნას ვერ მოვუძებნი მაგალითად იმ ფაქტს, რომ ვინმე აჟიტირებული ახალგაზრდა რქებდადგმული საცვლებით როკავს სიონის ეზოში! მე კი არაფერი მაქვს საწინააღმდეგო, თუ უნდა „იტოკოს“ და თუ უნდა ყირაზე დადგეს, მაგრამ ეს ჩვენი საყვარელი დედაქალაქი ხომ ამხელაა? ხომ შეიძლება იგივე სხვაგან აკეთო? თბილისი კი არა და, შარდენიც კაი დიდია, რომ ყველაფერი ეს ზედმეტი აგრესიის გამოწვევის გარეშე მოახერხო. რატომ უნდა ვუშალოთ ერთმანეთს ნერვები? არ მეთანხმებით? სწორედაც რომ ამიტომ, ცოტა კომიკურად ჩანს ეს ჩვენი ჰელოუინი. ამას ემატება ამ დღეობის საცარი ხელოვნურობა. წარმოიდგინეთ აბა, რომ ჭია-კოკონობას აწყობენ პორტუგალიასა და კუალა-ლუმპურში, ამასობაში ლონდონის ქუჩებში კი ლომისობას აღნიშნავენ. სულ მცირე სასაცილოა. რა შუაშია? ვისთან ხართ? ვინ დაგპატიჟათ? რა გნებავთ? რას მოითხოვთ?

მე პირადად, არც წინააღმდეგი ვარ ჰელოუინის და არც მომხრე. საერთოდ ნაკლებად მადარდებს ეგ საკითხი. ჩემი საქმე სულაც არ არის ვინ, როგორ, რას, როდის და რატომ აღნიშნავს. მე ვინ მეკითხება? ნებისმიერ ადამიანს როგორც უნდა და რასაც უნდა იმას იზამს სადაც უნდა. (ნუ ფიგურალურად რომ ვთქვათ). მეტიც: ერთხელ მე თვითონაც მიმიღია ჰელოუინში მონაწილეობა მაშინ როცა საქართველოს ფარგლებს გარეთ პირველად დავეჯახე ამ მოვლენას, ლაბადაც მქონია მოხვეული და ნაჯახიც მჭერია ხელში (პლასტმასის რა თქმა უნდა). იქ და იმ დროს ჰელოუინს სხვა დატვირთვა ქონდა და აქვს. მის მერე არ ვიცი რატომ, მაგრამ სურვილიც აღარ გამჩენია დიდად, თუნდაც ისევ საქართველოს ფარგლებს გარეთ ყოფნისას, აღმენიშნა ეს ღირსშესანიშნავი დღე. ნუ საქართველოში ხომ საერთოდ…

ისიც უნდა დავამატო ალბათ, რომ მე იმ ხალხის არც წინააღმდეგი ვარ და მითუმეტეს არც კრიტიკოსი, ვინც ჰელოუინობს. ღმერთმა დამიფაროს! 🙂 ჩემი ბევრი მეგობარი და ნაცნობი მშვენივრად ერთობა მაგ დღეს. მე უბრალოდ ჩემს აზრს გამოვხატავ ზოგადად ქართული ჰელოუინის მიმართ.
ეს არის და ეს.

პ.ს. ისე მსოფლიოში ბევრზე ბევრი სხვა დღესასწაულია, პომიდვრების აქეთ-იქეთ სროლიდან დაწყებული დაგორებული ყველის დაღმართში დევნით დამთავრებული. ასე რომ: მოემზადე ბნელო საქართველოვ! წინ განათლება და პროგრესი გელის!

ნოემბერი,2010, © გ.დ.

ვიმეტყველოთ ქართულად – (ანუ რიჟა სთორი)

ნაწილი პირველი

იმ დღეს მეილზე მომივიდა რაღაც ინვითეიშენი, ჩემმა ბოსმა დამიფორვარდა. კონცერტი იყო სადღაც ლაგოდეხი მიუზიქ სქაი ჰოლში და მეც უიქენდი თავისუფალი მქონდა და წავედი. იუქეიდან ჩამოსული ბენდი უკრავდა და ძალიან საინტერესო პერფორმანსი იყო. მთელი პოლიტიკური ესთაბლიშმენთი ესწრებოდა ამ ივენთს. კონცერტის მერე ლაუნჯში ფართი იყო და იქაც მაგარი გავაჯაზეთ. სადაც არ უნდა გაგეხედა, ყველგან ვინმე სელებრითის დაინახავდი. მობილზე რომ დავხედე, მისდ ქოლები დამხვდა, მაგრამ შიგნით მაგარი ხმაური იყო და ვერსად დავრეკავდი. ივენთის მერე ჩემს მეგობარს ეგრევე ესემესი გავუგზავნე, მივწერე რომ ბევრი დაკარგა რომ არ წამოვიდა ჩემთან ერთად. სახლში რომ მივედი ეგრევე ლეპტოპი ჩავრთე, და სურათები გავაფეისბუქე. ხუთ წუთში უკვე 15-მა კაცმა დამილაიქა. ამასობაში უკვე გვიანი იყო, და დასაძინებლად წავედი. როგორც ყოველთვის ლეპტოპის დაშათდაუნება დამავიწყდა.

ნაწილი მეორე

მეორე დღეს რომ გავიღვიძე ჩემს სპალნაში, ოთახის ფანჯრების პადაკოინიკებზე მტრედები ისხდნენ და ფაფხურობდნენ რაღაცას. ეგრევე თვალში მომხვდა მაგიდაზე მდგომი ვაზა. გასარეცხი დამრჩენია. ავდექი წავიღე ეს ვაზა კუხნაში და რაკოვინაში ჩავდე პირდაპირ. კრანი გადავატრიალე და მხოლოდ ცივი წყალი მოდიოდა. ნერვები ამეშალა, ეგრევე შევვარდი ვანაში, მაგრამ ცხელი წყალი არც იქ იყო. რომ გამოვედი პოლზე დაყრილი ნასკები ავიღე და სკამზე დავდე. ტუფლები გავიწმინდე ამასობაში, და ბალკონის კარები გავაღე, რომ დილის სუფთა ჰაერი შემოსულიყო. ბალკონზე რბილ კრესლოში ჩავჯექი, და დაველოდე სანამ ჩაინიკში წყალი ადუღდებოდა ყავისთვის. მიყვარს დილაობით სვეჟად მოდუღებული ყავა, პროსტა ძალიან ცხელი თუა მეწვება ხოლმე ენა. როგორც იქნა ცხელი წყალიც ჩაირთო. რამდენიმე წუთში, უკვე პადიეზდში ვიყავი. ახალი მაიკა მეცვა და ძაან მიხაროდა. სამი დღე შკაფში მეკიდა, და ერთი სული მქონდა როდის ჩავიცმევდი. პადიეზდიდან რომ გამოვედი, ჩემი მეზობელი შემხვდა, მაგარი უცნაური როჟაა. თავის დვარნიაშკა ძაღლს ასეირნებდა და რა თქმა უნდა, აშეინიკი არ ეკეთა იმ ცუგას. ზაჟიგალკა უნდოდა როგორც ყოველთვის, მე არ მქონდა, და ზაჟიგალკის მაგივრად სპიჩკა მივეცი. გარეთ ძალიან ციოდა, კურტკა უნდა ჩამეცვა, მაგრამ უკან, სახლში აბრუნება დამეზარა. მანქანის კაპოტი დამხვდა გაფხაჭნილი. მარა არ მივაქციე ყურადღება. ჩანთა ბაგაჟნიკში ჩავაგდე, სიდენიაზე მოვკალათდი, დაქოქვის კნოპკას დავაჭირე, მატორი ავამუშავე, და სხოდუ სამსახურში წავედი.

Etc.

პ.ს. ჩვენი ყოველდღიური ლექსიკის პატარა ნაკვესი.
კი, კარგია, როცა ბევრი უცხო ენა იცი. კიდევ უფრო კარგია, როცა ამ ენებს ასე ძალიან კარგად და თავისუფლად ფლობ. ისიც კარგია, რომ ინგლისურს თუ სხვა უცხო ენას სკოლაშივე ასწავლიან, და ათი ათასი, ყივჩაღის დარი, ინგლისურის პედაგოგი ჩამოდის და გვანათლებს. რა ჯობია ამას? მაგრამ, ვინმემ გითხრათ, რომ უცხოური ტერმინებით ქართული სიტყვები ჩაანაცვლეთო? მგონი არა. (მე არ ვსაუბრობ სპეციფიკურ, მაგალითად ბიზნეს ფრაზეოლოგიაზე). ამიტომაც, მგონი ჯობია გავუფრთხილდეთ იმას რაც გვაქვს. თუ არა და, მერე, 10, 20, ან 50 წლის მერე, მიშას, გრიშას, ან ბარაკს, ნუ დააბრალებთ იმას, რომ ქართული ენა „წაგვართვეს“!

ნოემბერი, 2010 © გ.დ.