Fergie Time

1997 წელი იყო, როდესაც ტელევიზორში ყვითლების და წითლების თამაში გადიოდა. ჩემი სიმპათიები წითლებისკენ აღმოჩნდა ბუნებრივად. წითლებში თმაგადახოტრილი 7 ნომერი ამოვიჩემე. 7-იანის შემდეგ სათვალეებიანი კაცი დავინახე. აზრზე არ ვიყავი ვინ იყო. წააგეს.

დრო გადიოდა, წითლებში ჩემდა გასაკვირად 7-იანი ვიღაც ქერა ბიჭს ეწერა უკვე. ქერა 7-იანის გარდა, 19-იანი და 9-იანიც დავაფიქსირე. მაგრად უბერავდნენ. ცოტა ხანში მათ ჟღალთმიანი ვიღაც მოყვა. გვარიც მიუგავდა 9-იანს. შემდეგ ხუჭუჭა 11-იანი იყო. კიდევ იხვი თუ ბატი ვიღაცა. კიდევ ბევრი სხვა ვიღაცეებიც. მაგრამ ის სათვალეებიანი კაცი მაინც იქ იყო. იგებდნენ. თან ხშირად.

უკვე სახელები და გვარებიც ვიცოდი. 99 წლის პერიპეტიებზე გათვიცნობიერებულად ვნერვიულობდი და განვიცდიდი. მაგის მერე უკვე სეზონს აღარ ვტოვებდი.სათვალეებიანი კაცი ისევ თავის ადგილზე იყო. მოიგეს.

მივხვდი, რომ 7-იანები, 10-იანები და სხვები მიდი-მოდიან. მაგრამ ის სათვალეებიანი კაცი მაინც რჩება. ის სათვალეებიანი კაცი იყო ზუსტად წითლების მამოძრავებელი, შემოქმედი და სულისჩამდგმელი. წლები გადიოდა, წარმატებით და თასებით კი ყოველწლიურად გვანებივრებდა ეს კაცი.

აგერ უკვე თითქმის 27 წელია ამ ისტორიაში არაფერი იცვლება. სათვალეებიანი კაცი ისევ სათვალეებიანი კაცია. ის კაცი, რომელიც ბოლო წამზე წაგებული სეზონის შემდეგ, მეორე დღესვე 8-სთზე ოფისში მიდიოდა, და ახალი გუნდის შენებას იწყებდა. გუნდის შენებას ერთი წლის თავზე მორიგი თასი მოყვებოდა. ყოველთვის ეგრე იყო. 27 წელი არაფერი იცვლება.(მინდოდა მეთქვა, რომ “ ასე იყო და ასეც იქნება”, მაგრამ..)

ზოგადად მგონია, რომ თანამედროვე სამყაროში, და მითუმეტეს თანამედროვე ფეხბურთში იდეალები აღარ არსებობენ. აღარც პრინციპების მჯერა დიდად. პრინციპულობა და დიდი ფული ერთმანეთს როგორც ჩანს ვერ უგებენ. თუმცა გამონაკლისი აქაც არსებობს, არსებობდა უფრო სწორად – სათვალეებიანი კაცი! 27 წელია წითელი ეშმაკების უკან ერთიდაიგივე პრინციპი იდგა. ამ პრინციპების დამცველი კი ჩემი ბავშვობიდან მოყოლებული კუმირი იყო. ასე მეგონა, ჩემი და სათვალეებიანი კაცის მეგობრობა არ დამთავრდებოდა. მაგრამ თვითონ იდეალებიც კი არ არიან მუდმივები. 27 წლის თავზე თვითონ სათვალეებიანმა კაცმა დაასრულა ეს ეპოქა. რა უფრო მწყინს არ ვიცი: ის რომ ტრაფორდზე სათვალეებიანი კაცის იმედი აღარ მექნება, თუ ის რომ ჩემი საყვარელი გუნდი ოლიმპოს მთიდან ჩაჩოჩების გზას ადგას. ალბათ ორივე. ეს გუნდი ფერგი იყო, და ფერგიც მანჩესტერ იუნაიტედია.

Imagine სხვა საქართველო…

ამ გაგანია კომპრომატების ომის დროს მეც ჩამივარდა ხელში 2086 წლის ერთ-ერთი ქართული გაზეთიდან მასალა. ტან ტარარა რაა რაააა! მას უცვლელად გთავაზობთ:

“შემოდგომაა. სექტემბრის ბოლო, ჰაჰა ოქტომბერი. უკვე აღარავის უკვირს რომ თბილისში რამდენიმე თვეა გადაბმულად “ჯოს ჯოს ჯოს” ძახილი აღარ ისმის, და “ბესო წადი”-ს აღარავინ ყვირის. ეგეთებიც ხდება.

ტრადიციულად, დაიწყო თბილისის ხუთასსამოცდამეჩვიდმეტე თეატრალური ფესტივალი. კულტურული ცხოვრება ჩქეფს და მოჩქეფს ქალაქსა შინა. უამრავი ქვეყნის დასი ჩამოვიდა მონაწილეობის მისაღებად. მათ რიგებში იყო ალექსანდრ დუგინის სახელობის მოსკოვის დრამატული თეატრის დასიც, რომელმაც დიდი ძალისხმევის, ხვეწნის და მუდარის შემდეგ მოიპოვა ფესტივალში მონაწილეობის უფლება. ჩამოიტანეს ვინმე ტაბაკოვის თუ ვიღაცის სპექტაკლი, და როგორც აფიშიდან ვიგებთ მასში ვინმე ბეზრუკოვი, თუ ბერზუკოვი, თუ ბერეჟნიკოვი მონაწილეობს. სტაჟიანი მაყურებლები აღტკინდნენ, გაიხსენეს რა მისი როლი ისეთ კლასიკაში როგორიც არის “ბრიგადა”. თან გამოხედვაც მაგარი აქვს. მასკვა სლიზამ ნი ვერიტ კი არა და, აი მეორე რომ არის რაღაცა ეგეთი, სხვა ქალაქში რომ მოხვდება მთვრალი ახალ წელს, აი მაგის მეორე ნაწილშიც თამაშობსო ამბობენ მავანნი. მოკლედ ჯიგარსონაა რა.

მოვიდა ამ ბერეჟ-ვიღაც-ნიკოვის გამოსვლის დღეც. რუსული დასია, უმრავლესობას არც რუსული დასი ეხატება გულზე, არც რუსული სპექტაკლი. მხოლოდ რამდენიმე გადარეული მივიდა ცრემლმორეული თვალებით, და კიდევ თეატრის რამდენიმე მოყვარული, შევხედოთ ერთი რა არისო. დაიწყო სპექტაკლი, რამდენიმემ დარბაზი მსვლელობის დროს დატოვა, კიდევ რამდენიმემ თავი შეურაცხყოფილად იგრძნო როცა ვიღაც მსახიობმა გამომწვევად, ქართულად წარმოთქვა “ნახ-ნახევარიო” და ასევე გამომწვევად ჩაიღიმა. მოკლედ, სპექტაკლის ბოლოს დარბაზში იმ რამდენიმედან კიდევ უფრო რამდენიმე კაცი დარჩა. რუსები გაბრაზდნენ, ნას სავსემ ნი უვაჟაიუტო, არაყი დალიეს და წავიდნენ. წავიდნენ უკან სსრკში. ყველაფერთან ერთად იმაზეც აღშფოთდნენ, რომ მეორე დღეს ჯონი მაკკეინის სახელობის ტრაგიკომედიის თეატრის დასისა და ბეოვულფის სახელობის ნატოს შტაბბინასთან არსებული პანტომიმის თეატრის მსახიობების წარმოდგენები სრული ანშლაგით წარიმართა.

რუსთა აღშოთებას ისიც დაემატა, რომ მასკვაში საკონცერტო დარბაზ მასკოვსკაიში გამოსვლაზე გადატვირთული გრაფიკის გამო უარი თქვა ნაციონალური ცეკვების ანსამბლმა “რუხიშვილებმა”. თან ეს იმის ფონზე, რომ მოსკოვში და როსტოვში ქართული რესტორნები მეპატრონეებმა დახურეს და “ზაბეგალოვკები” ჩრდილო კორეასა და ლუქსემბურგში გახსნეს.

მოკლედ ესე რა, აღშფოთებულები არიან ისინი, და როგორც ფედერაციის კულტურის მინისტრი აცხადებს, დასანანიაო რომ საქართველოს ასე აღარ ვუნდივართო. ისიც თქვა, რომ რა არიო ესაო, რუსი ტურისტები ჩადიანო, და სერვისი სულ ინგლისურად და იმპორტულ ენაზე არისო, ჩვენ კიდევ გრუზინები “свои человек“- ები გვეგონნენო. გავლენას ვკარგავთო, სკოლებში ბლოკის ლექსებს აღარ აზუთხინებენო, და პუშკინის და კუტუზოვის ქუჩებიც არსად არისო. შტო ზა ბიზაბრაზიეო, დააყოლა ბოლოს მინისტრმა და სიბნელეში გაუჩინარდა”.

წარმოგიდგენიათ?!

© გ.დ. 2012

ალეს გუთე

– ვატო, ვატო, ფუტბოლ ხოჩიშ ფუტბოლ?
– ფეხბუუურთ?

ესეთი იყო საუბრის ტიპიური დასაწყისი მე და ვატოს შორის. საუბარს შემდეგ მრავალმხრივი გაგრძელება მოყვებოდა, რომლის ასაღწერადაც ნამდვილად არ მეყოფა ეს ერთი პოსტი.

ვატო ჩემზე ორი წლით დიდია, თუმცა სულ ვამტკიცებდი რომ მხოლოდ წლინახევრით. მე და ვატო ერთად ვიზრდებოდით ფაქტიურად. რა სენტიმენტალურია!

თუმცა სენტიმენტალიზმი იქეთ იყოს, იმდენი სახალისო და სასწაული ისტორიები მახსენდება, ეხლაც სულელივით ვიცინი.

ერთ-ერთი ჩვენი გამოგონებაა “შევიდა, შევიდა”! ის ნამდვილად პენიცილინის, ბორბლის და ინტერნეტის გვერდზე დადგება, როგორც კაცობრიობის უმთავრესი მიგნება. უნდა დავაპატენტოთ, გენიალური რამეაა! თამაშის არსი მდებარეობდა იმაში, რომ პენალტებს კი არ ვურტყამდით, არამდე “შესვლით უნდა გაგვეტანა”. თამაშის ადგილი რომელიმეს სახლი იყო. გაზის ფეჩი, კარები, ლუსტრა, რამდენი რამე შემოგვმტვრევია პროცესში იიიფ! “შევიდა, შევიდა”-ს მეორე ვარიანტი იყო თავურები. ესეც უნიკალური რამეა. საჭიროა მხოლოდ და მხოლოდ კედელი. გოლის გატანის სირთულე კი მდებარეობს იმაში, რომ კედლიდან ასხლეტილი ბურთი თავით უნდა გაუტანო მეკარეს! ააჰ ბურთი ხო, არ გეგონოთ ჩვეულებრივ ბურთზე იყოს საუბარი, არაჰ: ჩოგბურთის ბურთით ვსპეცდებოდით ჩვენ. მარადონა ფორთოხლით გახდა მარადონა, და ეხლა ჩვენ ჩოგბურთის ბურთით ვერ გავხდებოდით პელეები?! ნუ კიდევ ერთი დეტალი იყო, თავურებს პატარა ოთახშიც ვუბერავდით, აი “შევიდა, შევიდა”-სთვის კი “ზალა” იყო საჭირო, “ზალაში” სათამაშოდ კი სახლში არავინ არ უნდა ყოფილიყო, აბა ისე როგორ!

იმას კი მიხვდებოდით, რომ ფეხბურთი მე და ვატოს “კანიოკი” იყო. ჩემდა ბედად ერთხელ (და ეს ერთხელ 96 წლის ზაფხული იყო) ტელევიზორში რაღაც თამაში დაიწყო. ვატომ გამოცხადა რომ გერმანიის გულშემატკივრობდა, თან გერმნულზე დადიოდა და დოიჩლანდ, ფანტასტიშ, შუმახერ, ნათურლიიიიიხ იყო თავიდანვე. (დღემდე მაგ სიბნელეშია) ხოდა ეხლა მეც ხო გერმანიიას არ ავირჩევდი, მეთქი მე ინგლისის გულშემატკივარი ვარ და ამ შენ გერმანიას ამერიკაშიც გადააფრენს ერთი დარტყმითთქო. (რა ვიცოდი მაშინ რაში ვყოფდი თავს). აი მაქედან კი დაიწყო და დაიწყო. მაგის მერე მე და ვატოს საფეხბურთო გემოვნება ისე აცდა ერთმანეთს როგორც …. ოო, რთული სათქმელია. (მაგრამ, 5-1-ის მერე ვატოსთან დარეკვა ერთი სიამოვნება კი იყო, დამიჯერეთ, 99-ის ფინალზე რომ აღარაფერი ვთქვა)

ხოო, კიდევ ჩოგბურთზე დავდიოდით ერთად. აქ გარდამავალი უპირატესობით მიდიოდა ყველაფერი, მიგებდა. ზოგჯერ მწარედაც მიგებდა. არა ეხლა, ზოგჯერ მეც ვუგებდი. ნუ ბოლოს რომ ვითამაშეთ მე მოვუგე (თვითონ კი არ აღიარებს ამას, მარა მაინც…)

ვატო პროფი იყო ფიფაში. როცა ვეთამაშებოდი ჩემი მთავარი ამოცანა იყო, რომ 9-0-ის მაგივრად მხოლოდ 8-0 წამეგო. მაგ შემთხვევაში მოგებული მე ვიყავი ხოლმე. პლან ბ იყო, რომ ბევრი წითლები ამეკიდებინა, და მხოლოდ ტექნიკური 3-0 დავმარცხებულიყავი, ანუ ისევ მომეგო. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, უშანსოდ ვანადგურებდი!

აუ ხო, ცურვაზე დავდიოდით ერთად. მოკლედ თავი კაცები გვგონია, მარტო დავდივართ ცურვაზე, თან ჩემი დაც დაგვყავს (მაშინ პატარა იყო, და ამიტომ ჩვენ დაგვყავდა). ჭკუაზე არ ვართ, ვცურავთ, ამოვდივართ , ვხტებით, მოკლედ ბრედ პიტსა და ალენ დელონობამდე ბევრი არ გვიკლია რა. ხოდა, ერთხელაც რომ გამოვედით, დუშებში, არც მეტი არც ნაკლები ჩანთიდან შამპუნი “კრია კრია” მალულად ამოვაცურე. “კრია, კრია”! აუ ეს იყოს საუკუნის მომენტი. , მაგარი შამპუნი იყო, თვალებს არ წვავდა ეე! და კაი სუნი ჰქონდა! ააააჰაჰაჰა, სხვები მაინც ვერ გაიგებთ ეხლა რა და როგორ.

მოკლედ, ბევრი რომ აღარ გავაგრძელო, დღეს ვატულიკოს დაბადების დღეა. ოცდა რაღაცა ბევრის გახდა! თვალსა და ხელს შუა დაბერდა. რას გისურვებ და როგორ კი იცი ეხლა შენ და მელანს აღარ დავხარჯავ მაგაზე.

(პ.ს მეც გაგანადგურებ 6-0ს, და ოდესმე ინგლისიც გამოაგდებს გერმანიას პენალტებში, იიიიშ).

ქოოოომ შონ ალთაააა!

რუსულის გაკვეთილები ანუ ვენდოთ თუ არა „მეგობარს“

I ნაწილი

პოსტის დასაწყისში გამიზნულად არ დავწერ ჩემს სუბიექტურ მოსაზრებას, ჩემს აზრს არ გამოვთქვამ, და მითუმეტეს არც რაიმესკენ მოგიწოდებთ. ამას სპეციალურად გავაკეთებ, რომ პოსტის წაკითხვის წინ თქვენზე რაიმე ქვეცნობიერი გავლენა არ მოვახდინო. მე რამდენიმე ფაქტს ჩამოვწერ, და მერე ერთ კითხვას დაგისმევთ.

ყველაფერი 1783 წელს დაიწყო.თუმცა მანამდე იყო 1722 წელი…

ფაქტი N1: 1722 წელს მეფე ვახტანგ VI-მ მფარველობა სთხოვა პეტრე დიდს. პეტრე დიდმაც კი რა თქმა უნდა, თქვენ შემოგევლოთ ჩემი დარჩენილი სიცოცხლეო, ჩვენც გაგვიხარდა. თუმცა საბრძოლო დახმარების საჭიროება რომ გაგვიჩნდა, მიგვატოვა. კერძოდ, ამავე წელს პეტრე და ვახტანგ VI შეთანხმდნენ, რომ ერთობლივად გაუმართავდნენ ომს სპარსეთს. ვახტანგმა 40 000-იანი ლაშქარი შეკრიბა. თქვენ წარმოგიდგენიათ 40 000 კაცის შეკრება რამხელა ძალისხმევის შედეგია დაქუცმაცებული და გაძვალტყავებული ქართული სამეფოსთვის? ჩავიდა მეფე განჯაში საბრძოლო განწყობით, მაგრამ რა მოხდა აბა გამოიცანით? დიადმა პეტრემ თავი არ შეიწუხა აქ ჩამოსვლით, შეატოვა ჩვენი ლაშქარი მტერს, რომელმაც რაღა თქმა უნდა არ დაგვინდო, და დესერტად თბილისიც გადაგვიწვა.
დასკვნა: ვახტანგი ენდო პეტრეს, და საბოლოოდ სადაც დაასრულა სიცოცხლე მანაც და საქართველომაც ძალიან კარგად ვიცით.

ფაქტი N2: „რუსული სული, ქართული ხორცი“ ანუ 1760-70-იანი წლები. ერეკლე II სერიოზულად დაფიქრდა რუსეთთან მეგობრობაზე, თან რუსეთი ოსმალეთთან ომში ჩაერთო, და დაჭირდა საქართველო. იკაწირინამ გამოაგზავნა ჩვენთვის კარგად ნაცნობი ტოტლებენი, მიეხმარეო და წააქეზე ეგ გრუზინებიო. ეს ფარულად, თორემ ჩვენ გვითხრა, რომ ჩვენს დასახმარებლად სამხედრო ძალასაც კი არ იშურებდა მისი აღმატებულება მატუშკა რასია. ჩვენც ვენდეთ: ჯერ შორაპნის ციხეს შემოვარტყით ალყა, სოლომონ I-მა და გენერალმა ტოტლებენმა, თუმცა ამ უკანასკნელმა მოულედნელად ალყა მოხსნა და სადღაც გაიქცა. სოლომონიც შეცდა! ჯერი ერეკლეზე იყო. მეფემ მიიღო რა ტოტლებენის კაცური სიტყვა, შეუტია სამცხეს. რა მოხდებოდა ადვილად მიხვდით ხომ? ტოტლებენი აქედანაც გაიქცა. თან სად? უკან კახეთში, და სანამ ერეკლე ასპინძასთან ჩვენთვის ისტორიას წერდა, რუსი კახეთში მოსახლეობას იმპერატორის ერთგულების ფიცს ადებინებდა. ასპინძასთან მოპოვებული გამარჯვების შემდეგ, ერეკლე სასწრაფოდ გამობრუნდა უკან. ტოტლებენი ჩვეული ეშმაკობით ისევ გაძვრა და სოლომონთან დაბრუნდა იმერეთში. იქაც განაგრძო „ვაჟკაცობა“ და მეფესთან შეუთანხმებლად დაიწყო სხვადასხვა ციხეების აღებაზე ზრუნვა. სოლომონი გაბრაზდა, და ბოლოს იმას მაინც მიაღწია რომ ამოკრა უკანალში რუსებს და იკაწირინას გააწვევინა თავისი სამხედრო ნაწილი უკან.

ამის მერე, სოლომონის გენიალური სტრატეგიული ხედვის წყალობით გაბრაზებული თურქები ერთი-ორჯერ მასშტაბურად გავანადგურეთ (მაგ: ჩხერთან). ამასობაში რუსეთ-ოსმალეთის ომიც დასრულდა, იმერეთი არც მეტი არც ნაკლები რუსეთმა, ერთმორწმუნე მეგობარმა, ისევ ოსმალებს გადასცა, თან ჩვენზე გაბრაზებულ ოსმალებს.

ფაქტი N3: ერეკლე მეორეჯერ ენდო რუსეთს და ქართლ-კახეთის მფარველობაში მიღება სთხოვა იმპერატორს, რაც უმალ დაკმაყოფილდა. გეორგიევსკის ყველაზე საშინელი პუნქტი იყო ის, რომ ქართველებს ეკრძალებოდათ, ხაზს ვუსვამ, ეკრძალებოდათ, საგარეო პოლიტიკს გატარება. პლუს ამას, თუ იმპერატრიცას მოეპრიანებოდა, აქ ჩააყენებდა რუსულ არმიას. (!). თუ საქართველოს ვინმე გაბედავდა და შემოუტევდა, რუსეთი დაგვიცავდა და ჯარს მოგვახმარდა. რა გასაკვირია და მალე დადგა ამის საჭიროებაც: კიდევ ერთხელ გაბრაზებულმა თურქეთმა 20 000-იანი ჯარი დაგეშა და გამოუშვა, გავნადგურდით, თან რუსეთის დახმარების გარეშე.
აღა-მაჰმად ხანი გაბრაზდა, ძალიან გაბრაზდა, და ერეკლეს შემოუთვალა, გონს მოეგე და რუსებს მოშორდიო. ერეკლემ უპასუხა არაო, ვერ მოგართვიო. ხანმაც კარგიო და დაიძრა. კრწანისში რაც მოხდა კი იცით. სად იყვნენ რუსები? უკვე მხოლოდ მათი კეთილი ნების იმედად არ ვიყავით, ტრაქტატი რაღაც რაღაცეებს ავალდებულებდათ. მაგრამ…
დასკვნა: ვენდეთ და კიდევ შევცდით!

ფაქტი N4: 1800 წ. – ოკუპანტი რუსეთი! პავლე პირველი ადგა და პირდაპირ უცერემონიოდ დაარღვია ტრაქტატი, და ცალმხრივად გააფორმა ქართლ-კახეთის რუსეთთან მიერთების ხელშეკრულება. (თუ რაც იყო). თან იგრძნობოდა რაოდენ დიდ პატივს სცემდნენ ჯერ კიდევ მაშინ გრუზინებს: ამ დოკუმენტის შესახებ არაფერი არ უთხრეს არც მეფე გიორგი XII-ს, და არც ვინმე თავადებს. თავისთვის მოსხდნენ იქ სადღაც პეტერბურგში, გადაკრეს ერთი ორი ჭიქა, და „მიგვიერთეს“. მერე დაელოდნენ ყველაზე კარგ მომენტს, ისეთს კარგად რომ გამოჩენილიყო რაოდენ არარაობანი ვართ მათთან შედარებით, სიონში შეკრებილი თავადები ალყაში მოაქციეს, და სიყვარულით დააფიცებინეს რუსეთისადმი მონობა. აჰ მთავარი დამავიწყდა, ბრიტანეთმა და საფრანგეთმა შეშფოთება გამოთქვეს.

Resistance?

Resistance?

ფაქტი N5: რა მივიღეთ დასტაევსკის სამშობლოსგან? ქართლ-კახეთის სამეფოს უეზდებად დაყოფა, მმართველებად ისპრავნიკების დანიშვნა, სასამართლოს რუსულ ენაზე წარმოება, ბაგრატიონების დევნა-გადასახლება, დედოფლის სასახლეში შეჭრილი რუსი გენერალი, დასავლეთ საქართველოს ანექსია და სამთავროების გაუქმება, „ელიზნაურის ტრაქტატის“ დადება და მერე დარღვევა რუსების მხრიდან, სამეფო გვარის შთამომავლების დახვრეტა, აჯანყებულების სრული განადგურება, ერთმორწმუნე მეგობრის მეგობრული ჟესტი და საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის გაუქმება (!) (ნაბიჯი რომელიც ყველაზე მონდომებულმა მტერმაც ვერ განახორციელა, ვერც მონღოლმა, ვერ თურქმა და ვერც სპარსმა), საკათალიკოსოების მოსპობა, წირვის რუსულ ენაზე ჩატარება, რუსი ეგზარქოსების ჩამოთრევა, საეკლესიო ქონების რუსების ხელში გადასვლა, ისტორიული მნიშვნელობის ქონების რუსეთში გაზიდვა, დარჩენილის განადგურება, ფრესკების და ხელნაწერების წაბილწვა, ლუარსაბიზაცია, სამხედრო გზის მშენებლობის დროს გამათრახებისგან დახოცილი ქართველი გლეხები, ენის გაუპატიურება (ტუფლი, ვანა, კასტრული და სხვანი), ილიას მკვლელობა, საბჭოთა ოკუპაცია, ინტელიგენციის დახვრეტა, 1937 წელი, ავტონომიების შექმნა, სტალინი, რეპრესიები, ყველაფერი ქართულის დევნა, (აქ დარწმუნებული ვარ ბევრი არგუმენტად სუხიშვილებს, ბორჯომს, მანდარინს, ჩაის, ლიკანის სამეფო რეზიდენციას, და სხვა სისულელეებს მოიყვანს, ნუ შეწუხდებით), რუსული კულტურის „საკუთარ“ კულტურად აღქმა, ალა პუგაჩოვა, ყველაფერი რუსულის უპირატესად აღქმა, რუსული ტელევიზია, რუსული შანსონი, რუსული გაზეთი, რუსული ენის სილამაზის გამძაფრებულად დაცვა, ნატაშა და უნახავი ქართველისთვის რუსი ქალის მითი, გართობა, ღრეობა რუსულად, პუშკინის და კუტუზოვის ქუჩები, 9 აპრილი, ნიჩბები, ტანკები, ასლან აბაშიძე, პრეზიდენტის მკვლელობა, ედიკა და მისი ქურდების შპანა, სიბნელე, გაუნათლებლობა, ჩამორჩენილობა, უკულტურობა, ბომჟობა, აფხაზეთის და სამაჩაბლოს ომები, სამოქალაქო ომი, გალის რაიონი, 2008 წელი, დაბომბილი საქართველო,რუსული ბომბები ფოთში, ზუგდიდში, სენაკში, გორში, სატვირთო თვითმფრინავებით გამოყრილი ქართველები, ძაღლურად აკრძალული ქართული პროდუქცია, (იმათი გამკვირვებია, ვინც მათხოვრულად თვალებში შესციცინებს რუსს, და ელოდება როდის დაუშვებს ქართულ ღვინოს რუსულ ბაზარზე. დარწმუნებული ვარ მადლობის გადახდაც არ მოერიდებათ), ქართველის მიმართ ბატონყმური დამოკიდებულება („ვის რაში ჭირდება თქვენი ბორჯომი, თქვენ იდარდეთ მშივრები დაიხოცებით ჩვენს გარეშე, ჩვენ რა“), ორი რუსეთის მითი, პუტინი ცუდია – ხალხი კარგია, ამერიკის მტრად წარმოჩინება, (უკულტუროები, ჰამბურგერის სამშობლო, გარყვნილები, უისტორიო ხალხი, ფუუ! ესეც ჩვენი ცოტა გაუნათლებლობის ბრალი),თინა კანდელაკი, სოსო პავლიაშვილი,პრიმაკოვი, ზურაბ წერეთელი, მიმინოს ძეგლი, იკაწერინა ანდრეევნა, კავეენი და კავეენის ხუმრობები გრუზინებზე, ყანობა, ბოსტანი და ყველაფერი სიბნელე.

და ყოველივე ამის მერე რატომ უნდა იფიქრო ადამიანმა რომ რუსეთთან მეგობრობა საქართველოსთვის კარგია და საჭირო? ასწორებს ლუარსაბის პოზა?

End of Part One.

ნოემბერი, 2011 © გ.დ.

ცხოვრების ხის მელანქოლია

In the Long Run, We are all dead – J.M. Keynes.

მათთვის, ვისაც ჯერ არ უნახავს ტერენს მალიკის „ცხოვრების ხე“ და ლარს ვონ ტრიერის „მელანქოლია“, და ვინც აპირებს ორივეს ნახვას, პოსტის წაკითხვა სასურველი არ არის.

ისე მოხდა, რომ ორივე ფილმს თითქმის ერთი მეორის მიყოლებით ვუყურე და თავისდაუნებურად გარკვეული პარალელების გავლება მომიხდა ამ ორ მართლაც რომ ხელოვნების ნიმუშს შორის. ბოლოს, ასევე ფიქრის პროცესში ერთი მეორეს თანმიმდევრულად მიება და რაღაც სახე მიიღო. რა გამოვიდა აგერ მოგახსენებთ.

რას ხდება მალიკის სამყაროში? რის ჩვენებას ცდილობს? რამდენიმე განსხვავებული ადამიანი, განსხვავებული ემოცია, განსხვავებული მიდგომა სამყაროსადმი და მათი ჰარმონიული თანხვედრა უნივერსის მონოტონურ რიტმთან? სიყვარულის, ოჯახის, რწმენიs და სხვა დანარჩენის ამაოება? ჩემი აზრით კი! და ამისთვის ყველაზე მეტად მისტერ ობრაიენის პერსონაჟსიყენებს. მამა – ერთი პედანტი, ეგოისტი კაცი, ვერ/არშემდგარი მუსიკოსი, ხელმოცარული ადამიანი, რომელიც ბოღმას, ზიზღს, შურისძიებას თუ სიყვარულს მხოლოდ თავის ცოლთან და შვილებთან ურთიერთობაში ამჟღავნებს ვაჟკაცურად? მართალია კი, და ნათელია რომ მას შვილები განსაკუთრებულად უყვარს, მაგრამ რატომღაც თავისი ვერშემდგარობის მონა ხდება და ამ სიყვარულს ის შედეგი არ მოაქვს, რაც იდეალურ შემთხვევაში შეიძლება მოყვებოდეს. შვილებში ის შიშს და საშუალო სტატისტიკურ სიყვარულს იწვევს საკუთარი თავისადმი.დამოკიდებულებას, რომელიც ნებისმიერი „ჩვეულებრივი“ დედაშვილური (თუ მამაშვილური) ურთიერთობის დამახასიათებელია. ეს დამატებით წნეხს კი ისევ მამაზე ახდენს. ჯეკის, შვილის, თვალებში გაორებული ემოციის, სიყვარულის, მორჩილების, შიშის და ზიზღის დანახვისას, ნამდვილად გულგრილი ვერ დარჩები. სულ მცირე იმას მაინც გაიძულებს მალიკი ადამიანს, რომ ჩვენს გარშემომყოფებს უფრო ყურადღებით და გულისწყურით ჩავხედოთ თვალებში.

რა გვითხრა მალიკმა? ის რომ, არ აქვს მნიშვნელობა რა დონის არარაობა იქნები ადამიანი, მაინც იგივე არარაობად მოკვდები? გვაჩვენა, არა, კი არ გვაჩვენა, აიღო და პირდაპირ სახეში გაგვარტყა ფაქტი, რომ რა დონის და მასშტაბის კარგი თუ ცუდი, ლამაზი თუ უშნო, მნიშვნელოვანი თუ უმნიშვნელო ადამიანიც არ უნდა იყო, მაინც ერთი პატარა პაიკი ხარ სამყაროს მუდმივ დინებაში. დასაბამიდან დღემდე, აფეთქებიდან აფეთქებამდე, ადამიდან უკანასკნელ ადამიანამდე. მიუხედავად იმისა შენ შეძლებ რამის შეცვლას თუ არა, ან მინიმუმ მცდელობა მაინც თუ გექნება თუ არა, არ აქვს აზრი, იმიტომ რომ სევდა, ტრაგედია, და გარდაუვალი დასასრული მაინც ყველაფერს გააცამტვერებს. მაშინ რა აზრი აქვს სიცოცხლეს? მაშინ რატომ არის ადამიანი ცხოველზე „რაღაცით“ მეტი? რატომ აქვს ადამიანს სული, ან რატომ აქვს უნარი სულზე იზრუნოს? ვისთვის ეს მალიკისეული მიწიერი ყოფა უკვდავებისთვის მზადებაა, ვისთვის კი დაკარგული ადამიანის დაკარგული გაცამტვერება. ზრდასრული ჯეკისთვის რომელია არ ვიცი, რატომღაც მგონია რომ მეორე.

ამის საპირისპიროად, ამ თემის გაგრძელებასავით, ლარს ვონ ტრიერმა სცადა მალიკის დაწყებული საქმის დამთავრება. თითქოს ამ ფილმით ლოგიკური დასასრული შეიძლება ჰქონოდა ჩვენს მსჯელობას. ტრიერმა, ეს ყველაფერი ერთი ადამიანის პრობლემაზე დაიყვანა. ადამიანის, რომელმაც რაღაც ეტაპზე გააცნობიერა, რომ ყველაფერი მის გარშემო არის სიყალბე. ქორწილი სადაც მამა თავის პატივმოყვარეობას იკმაყოფილებს, დედა, რომელიც მელანქოლიის ახლოს მეგობარია, და რომლისთვისაც ყველაფერი კარგი დასრულებულია (საქორწილო სუფრაზე ეუბნება ზუსტად ჯასტინს: ისიამოვნე სანამ ამის შანსი გაქვს!), და და სიძე, რომლებიც ცდილობენ სტუმრებს აჩვენონ როგორი გრანდიოზული დღესასწაული მოუწყვეს ჯასტინს, ჯასტინის უფროსი სამსახურში და ამავდროულად სიძის მამა, რომელიც ყველას გულის მოგებას ცდილობს, და ა.შ. და ამ დროს, ზუსტად ამ დროს, ხვდება ჯასტინი, რომ მის გარშემო უბრალოდ შუშის ადამიანები დგანან, რომლებიც ერთი ხელის მოსმით დაიმსხვრევიან. მან ძალიან კარგად იცის, რომ ამის გაცნობიერება და მელანქოლიის შემოტევა ერთი იქნება. თუმცა, უკვე გვიანი იყო: მან პლანეტა უკვე მანამდე დალანდა! (პლანეტა ფილმში რა თქმა უნდა სრულიად სიმბოლურ ხასიათს ატარებს, და არანაირ კოსმიურ დაჯახებებთან და ზღაპრებთან საქმე არ გვაქვს). საინტერესოა სიძე, ჯონი. რომელსაც მტკიცედ სჯერა, რომ მელანქოლია მათ აცდება, ვერ დაამარცხებს და კოშმარივით წარულს ჩაბარდება. სჯერა საკუთარი თავის იმიტომ, რომ თავს ძლიერ ადამიანად თვლის, ცოლზე და შვილზე ზრუნვის პასუხიმგებლობას გამძაფრებულად აღიქვამს, სჯერა რომ მართალია და გარშემომყოფებსაც იმედს და ნუგეშს აძლევს. თუმცა, როცა აცნობიერებს რომ მწარედ ცდებოდა, როცა ხვდება, რომ ის ცოდნა და პრინციპები რითაც ცხოვრობდა მელანქოლიის წინაშე უძლურია, ჩვეულ, ადამიანურ სისუსტეს ავლენს და თავ იკლავს. ჯასტინი კი სრულიად საპირისპიროდ იქცევა. მან პლანეტის დანახვის მომენტიდან მასში ფიზიკური და სულიერი ბალანსის აღდგენამდე დაკარგა ყველაფერი ის, რისი დაკარგვისაც ეშინოდა და რისი დაკარგვაც ერთი შეხედვით მტკვნეული უნდა ყოფილიყო (აქ რატომღაც მგონია, რომ ასეთი ზედმეტი ტვირთისგან გაწმენდილი ადამიანი ემსგასვება ბავშვს და ამიტომაცაა რომ ბოლოს ჯასტინი და მისი დისშვლი ერთნაირად წყნარად ხვდებიან მელანქოლიას, განსხვავებით თავის თავში გაურკვევლი კლერისგან). მიხვდა, რომ იგივე პრინციპები, ღირებულებები, ემოციები, და გრძნობები ფუჭია, თუმცა სამაგიეროდ პოულობს საკუთარ თავში ძალას, და რაც მთავარია რწმენას, რომ საკუთარი სამყარო, საკუთარი ჯადოსნური ქოხი ააგოს. ზუსტად ეს რწმენა არის ყველაზე მტკიცე და საჭირო. რწმენა, რომელიც შენ თავში გაპოვნინებს ღმერთს, და უფრო დიდისთვის გაგამზადებს. რწმენა რომელიც მომავლის გარდაუვალობის შიშს ამარცხებს. რწმენა, რომელთან შედარებით მელანქოლიაც ერთ პატარა საპნის ბუშტად იქცევა.

„პოლე ჩუდესი“ და ქართული ტელებორბლები

საუცხოო გადაცემაა „იღბლიანი ბორბალი“. ჯერ ერთი დავიწყოთ იქედან, რომ ქართულ ტელევიზიებს კრეატივში ძალიან უჭირთ, უჭირთ რა, საერთოდ არ აქვთ. მათი აზროვნება და ინტელექტი მხოლოდ „მაფიოზობანას“ თუ წვდება. დანარჩენს კი სხვადასხვა მეზობელი ქვეყნების სატელევიზიო იდეებით ინაზღაურებენ. რაღა მეზობელი ქვეყნების, ერთი მეზობლის სატელევიზიო სივრცე გადმოაქართულეს ლამის მთლიანად. თან იმ მეზობლის, რომლის გინებაშიც არიან დღე და ღამე, და რომელთანაც მტრული დამოკიდებულება უნდა ჰქონდეთ იდეაში. ამას თავი რომ დავანებოთ, გადმოაქვთ ყოვლად უაზრო, ვადაგასული, მდაბიო და უხარისხო იდეები. ჯერ სად ხართ! ამ ყველაფერს ზედ დავუმატოთ ისიც, რომ ამ საზიზღარ გადაცემებს ყოვლად უგემოვნოდ აკეთებენ. ხომ გეუბნებოდით საუცხოო გადაცემაა იღბლიანი ბორბალი თქო!თქვენ კიდევ არ მიჯერებდით! „პოლე ჩუდეს“-ი ვისაც არ გახსოვთ, თქვენთვისვეა უკეთესი, აი ვისაც გახსოვთ, ისინი დამეთანხმებით ალბათ რა კრეტინობაა ეგ გადაცემა: ააღარც სასაცილოა (თუ იყო როდისმე ეგეც საკითხავია), არც გასართობია, და არც შემეცნებითი, არც იაკუბოვიჩის ულვაში წარდმოადგენს რაიმე ღირებულებას და არც დანარჩენი. თუმცა ვიღაცას თავში მოუვიდა იდეა, და გვჩუქნის ყოველ ოთხშაბათს ამ დაუვიწყარ სანახაობას. ფონად რა გასდევს ამ ყველაფერს: დუტას უკბილო და გამაღიზიანებელი ხუმრობა-ღადაობები, სტუდიაში საჩუქრად მიტანილი მჟავე კიტრის მწნილი, წამყვანის სხვადასხვა კილოზე მოქცეული ლაზღანდარი, შორენას (!!!) დაყენებული გაპრუწული მეტყველება სრულიად იდიოტური რეპლიკებით (როგორიცაა „ხო კარგად ხარ?, 2 ლარი არა გაააქ? ხო მაქ უიმეეეეე!“) და დუტას და შორეს ერთმანეთში არშიყი. ღირებულება – 0, ესთეტიური სიამოვნება – 0, ტელევიზორის ყურების გაგრძელების სურვილი – 0, ხალისი – 0. თან წინა კვირას აღმოვაჩინე, რომ ამ გადაცემის ავტორებს ჰგონიათ თითქოს ძალიან მნიშვნეოვანი და ხალხისთვის საჭირო პროექტი იყოს ეს თქვენი ბორბალი – ალბათ ამიტომაც იყო რომ ჩემპიონთა ლიგის პირდაპირი რეპორტაჟი მთელი ერთი საათით გვიან დაიწყეს, და საბოლოო ჯამში პირდაპირი რეპორტაჟი სულაც აღარ იყო პირდაპირი და ჩანაწერით „გვასიამოვნეს“. (ამ ფაქტმა რატომღაც დარწმუნებული ვარ აიძულა ფეხბურთის გულშემატკივრები რუსთავი 2 ცოტა თბილი სიტყვებით მოეხსენიებინათ). ფეხბურთი გამოუშვით ფარჩაკებო! (აჰ, თან ერთი საინტერესო დეტალი გამომრჩა: ისეთი გადაცემა როგორიცაა რა? სად? როდის? გადაიტანსეს სადღაც შუა კვირაში, ღამის 12 საათზე! ძალიან მონდომებული მაყურებელი თუღა უყურებს. ამ გადაცემის უდიდეს სარგებელზე და დადებით მხარეებზე იმედია კამათი არ მომიწევს)

კიდევ ერთი სატე“ლ“ევიზიო მარგა“ლ“იტი და ბაჯაღ“ლ“ო ოქროა ქართუ“ლ“ი იუმორის მამა ვანო ჯავახიშვილი და მისი „შოუ“ (უფრო სწორედ ზი შოუ! აი რატომ? რატომ? რა შუაშია ეს ზი?) მან იუმორის რაღაც უშრეტ წყაროს მიაგნო: ერთი და იგივეზე „ღადაობს“ უკვე 5 წე“ლ“ია (თუ რამდენიც არის), თან ღადაობს ერთი და იგივენაირად. მოძვე“ლ“და, აღარ არის სასაცი“ლ“ო. იგივე სახეები, იგივე ხუმრობები. თვითონ გადაცემის ხარისხი უდაბ“ლ“ესი: ტექსტი მაინც რომ ისწავ“ლ“ოს და ზეპირად მოგვიყვეს მომზადებული მონოლოგი არ იქნებოდა ურიგო, სტუმრებთან თითიდან გამოწოვი“ლ“ი დია“ლ“ოგები, და ასევე თითიდან გამოწოვი“ლ“ი სიცი“ლ“ი. მგონი აღარც „საყვარელი ვანოს“ დაქაჩუ“ლ“ი წარბები არის სასაცი“ლ“ო. თქვენ როგორ გგონიათ? თან რამდენჯერაც მისი გადაცემის სტუმარს ვუსმინე, 90 პროცენტი სერიოზული საუბარი მიდის, პატრიოტულ-პოლიტიკურ თემებზე, გულზე მჯიღის ცემა და „ჯოს ჯოს ჯოს“. მსგავს გადაცემებსაც სჭირდება ცოტაოდენი ინტელექტი თუ რაც გინდათ ის დაარქვით, მაგალითად ის „რაღაც“, რაც ჰქონდა გოგიჩაიშვილის ღამის შოუებს დასაწყისში, და იმედის ღამის შოუს სულ თავიდან. თან ყველაზე საინტერესო ის არის, რომ ვანო უკვე იომორის გურუდ ითვლება, სტატუსი აქვს, ყველა გადაცემის სტუმარია, და მთავარი: იგი ხომ ნიჭიერის ჟიურიში იყო, და სხვადასხვა ნომრების უგემოვნობასა თუ გემოვნებიანობას აფასებდა.😀 .

და კიდევ ერთი გადაცემა მომხვდა თვალში. ადრე გასაგები მიზეზების გამო ხშირად ვერ ვუყურებდი ქართულ ტელეარხებს და შესაბამისად აზრზეც არ ვიყავი რა გადაცემები გადიოდა, მაგრამ უკანასკნელი რამდენიმე კვირის განმვალობაში ეს სიამოვნება არ მომკლებია. მოკლედ იმედის დღის შოუმაც არ მომაკლო შთაბეჭდილებები. პრინციპში ეს გადაცემა მდედრებისთვისაა განკუთვნილი იდეაში, მაგრამ მაინც: გადაცემის მთავარი ღირსება ჭორაობაა. თან უკვდავი თემა აქაც: ის იმის შეყვარებულია, ეს ამის, ის იმასთანაა, ეს ამასთან, თან სიტყვა შეყვარებულის და მისი მონათესავე ტერმინების წარმოთქმაზე ერთ ერთი წამყვანს შინაგანი სიამაყის და თავდაჯერების გრძნობა უჩნდება, ტაბუ დადებულ თემებზე საუბრობს, მააააშ!😀. როცა ესე ცქმუტავენ ამ თემებზე, ერთადერთი სურვილი მიჩნდება, სტუდიაში დავურეკო და „ძალიან საყარლები ხართ, გიყურებთ მთელი ოჯახით“-ის მაგვირად მხოლოდ ერთადერთი რამე ვუთხრა: იიიიიიიიიიიიიიიიი! ჩაქრით თქვენა!

თუმცა გარდა ყველაფერი ზემოთხსენებულისა, შიგადაშიგ მაინც მოიპოვება ნორმალური გადაცემები: საზოგადოებრივ მაუწყებელს აქვს ჩემი აზრით ყველაზე ნორმალური და მრავალფეროვანი პროგრამა. ჯერ ჯერობით არაფერი განსაკუთრებული არ მომხვედრია თვალში და ყურში, მაგრამ თუ რამეა აქ ვარ და თქვენც აქ ხართ და გეტყვით!

© გ.დ. 2011.

არაკ-იგავი მატარებელში

ეს ქალი ისე იყურება, თითქოს რამის აზრზე იყოს!

რეალურად ეხლა რა ხდება გეტყვით მე თქვენ: ამ ქალს ესმის მუსიკის ხმა ჩემი ყურსასმენებიდან. ესმის და ფიქრობს, ნეტა რას ვუსმენ. იმას კი ხვდება რომ ეს ჩვეულებრივი მუსიკა არ არის. იმასაც ხვდება რომ ეს არის რაღაც ეგზოტიკური. ხომ, აი ეხლა სახის გამომეტყველებაც ეცვლება, და ადვილი გამოსაცნობია რომ უკვე მოსწონს რასაც ვუსმენ. უი უი, აი მისი ინტერესის კიდევ ერთი ახალი საგანი გავაჩინე: ეხლა უკვე აინტერესებს სადაურად და რა ენაზე ვწერ. არც ის უნდა რომ შეეტყოს, რომ თითქოს აინტერესებს ეს ყვალაფერი და ჩემს პირად რაღაცეებში მოსწონს ყურება, მაგრამ ეს უკვე აშკარაა. არც კი სცხვენია: მოტყდა კისერი, აქიცინებს გიჟივით, შემომხედავს, გაიხედავს, ჩემსკენ გამოიხედავს, ცალი თვალით შეხედავს ამ ფაილს, გაიხედავს. აჰ, ყოჩაღ, ქალბატონო, ყოჩაღ, პერიფერიული ხედვა გაქვთ საოცრად კარგი! ამასობაში ერთი კომპოზიცია დასრულდა, ახალი უნდა ჩავრთო, თორე ეს ქალი თავს რაღაც უხერხულად გრძნობს. მე მომიტევეთ, სრულიად დამავიწყდა მეხსენებინა რას ვუსმენ: ამჯერად ჩემი უეცარი და ცნობისმოყვარე სტუმრისთვის ქართულ ფოლკლორზე შევჩერდი… აი რას ნიშნავს გქონდეს აურაცხელი ძალაუფლება: გაუჩინო ადამიანს ცნობისმოყვარეობა, და შემდეგ წვეთ-წვეთად, ნელ ნელა დაუკმაყოფილო ის. ამასთან, მისი კისრის ქიცინსაც გვერდიდან აკვირდებოდე, და გულში ცბიერად და ეშმაკურად იღიმოდე. ყოვლისშემძლე მე!

იგავის მორალი: თუ გინდათ ხალხი დაიმონოთ და შემდეგ მათზე სასტიკად იბატონოთ, უსმინეთ საუკეთესო მუსიკას, და ჩააწვეთეთ იგი თქვენს სიახლოვეს მყოფ უცნობ გადამთიელებს. დიახაც!

აპრილი, 2011 © გ.დ.