რატომ არ გვაქვს სახელმწიფო?

არა, სულ ტყუილად აიკაპიწეთ ხელები საკამათოდ და საჩხუბრად. ნუ ყოველ შემთხვევაში ჯერ ადრეა, ჯერ გეტყვით და მერე…

სათაური მეტად ხმაურიანი გამოუვიდა ამ ჩანაწერს. პომპეზურობით, გრაციით და ინტრიგით ცოტა ნანუკას შოუსაც კი გავს, მაგრამ არა.. ნურას უკაცრავად.

პირდაპირ საქმეზე გადავიდეთ!

მოკლედ, ამ ცოტა ხნის წინ ინტერნეტში ერთ სტატიას გადავაწყდი, რომელიც ეძღვნებოდა ერთ-ერთი ევროპული ერის პოსტ მსოფლიო ომის ცხოვრებას, თუ როგორ მოახდინეს რეაბილიტაცია, როგორ აზროვნებდნენ, როგორ დაიწყეს ყველაფერის თავიდან შენება, და მსგავსი დეტალები ძალიან კარგად იყო აღწერილი. შედეგად ამ ერმა მიიღო ის, რომ ევროპაში ყველაზე ძლიერი და წონიანი თუ არა, ერთ ერთი ყველაზე ძლიერი და მნიშვნელოვანი ქვეყანა, არა, უფრო ზუსტად სახელმწიფო კიდევ ერთხელ შექმნა. ამ სტატიის წაკითხვის შემდეგ, დამაფიქრა ერთმა რამემ: რატომ ვერაფრით ვერ ვახერხებთ ჩვენ იგივეს გაკეთებას? იგივეს მხოლოდ უფრო მცირე მასშტაბების თუნდაც, მიხლოებულისაც კი? ასეთი რა გამოუსწერებელი გვჭირს ჩვენ რომ ასეთი შორია ჩვენთვის ცნება სახელმწიფო? ბევრი ვიფიქრე თუ ცოტა ვიფიქრე, სადამდეც მივედი ეხლავე მოგახსენებთ.

ჩვენ რა თქმა უნდა გვაქვს ქვეყანა, ფარგლებში მოქცეული გეოგრაფიული ერთეული. ყველაფერ სიკეთესთან ერთად ეს ფარგლებიც მორღვეულია, და გამოდის რომ გეოგრაფიულ-ფიზიკურადაც არ გვაქვს ქვეყანა ნორმალურად. მაგრამ ამას გავანებოთ თავი! გავანებოთ არა იმიტომ, რომ არ მანაღვლებს ან არ უნდა გვანაღვლებდეს, არამც და არამც. უბრალოდ გავანებოთ თავი იმიტომ, რომ ჩვენი ისტორიის მანძილზე დაშლა დაქუცმაცებას ყოველთვის მოსდევდა ასე თუ ისე აღდგენა-გაერთიანება, და იმედი მაქვს, რომ სინუსოიდა ამჯერადაც წავა ზემოთ, უბრალოდ იმის დაშვება რომ მე, თქვენ, ისინი, და სხვები შეიძლება ვერ მოვესწროთ ამას, ცოტა წარმოუდგენლად რთულადაც მეჩვენება. და მოდით, ამაში ვიყოთ ბოლომდე ეგოისტები, და რამენაირად მოვახერხოთ რომ მოვესწროთ!

მოდით გავანებოთ გეოგრაფიას თავი. მოდით გავანებოთ ქვეყანას,ფარგლებს, მეზობლებს, ისტორიას და პოლიტიკას თავი. მე უბრალოდ იცით რა მაინტერესებს? აი რამდენად გვაქვს ჩვენ ჩვენი სახელმწიფო ჩვენივე მენტალიტეტში? რამდენად გვაქვს ჩვენ ჩვენი სახელმწიფო ჩვენში? გვაქვს კი საერთოდ? მაგრამ მანამდე, უპირველესად, მგონია რომ ჯერ მთავარი რამე უნდა გავარკვიოთ: რა არის სახელმწიფო ჩვენთვის.

მართლაც რა არის სახელმწიფო? რომ დავფიქრდეთ, რამე თეორიულ/ფილოსოფიურ/აბსურდულის მოგონება ან შესაბამისი განმარტების მოძიება შეიძლება, მაგრამ პრაქტიკული თვალსაზრისით საერთოდაც არ მგონია ეს რაიმე სახის ხეირს გვაძლევდეს. ამიტომაც ჯობია სახელმწიფოს აზრი და არსი დავიყვანოთ მარტივ ყოვლედღიურობაზე. მე მგონია, რომ თუ ასეთ მარტივ დონეზე გავაცნობიერებთ რა არის სახელმწიფო, მაშინ შეიძლება ელემენტარულად ეს სახელმწიფო გვქონდეს. ყოველდღიური პატარ-პატარა დეტალები ქმნიან ერთ დიდ სურათს, ერთ დიდ კულტურას, ერთი დიდ უნარს იმისა, რომ შევძლოთ სახელმწიფო შევქმნათ, შევინარჩუნოთ, ვმართოთ და მერე განვავითაროთ.

მგონია რომ, არსებობს რამდენიმე ისეთი საკითხი ჩვენი ყოველდღიური ცხოვრებიდან, რომელიც ძალიან მნიშვნელოვანია სახელმწიფოსთვის. ერთი შეხედვით ძალიან მარტივი და უმნიშვნელო შეიძლება იყოს ზოგი მათგანი, მაგრამ რეალურად მგონია, რომ სულაც არ არის ეგრე. ჩამოთვლას არ დავიწყებ, ძალიან ბევრი იქნება ალბათ და აზრი არ აქვს, ამიტომაც რამდენიმეს ვახსენებ მხოლოდ რაც ყველაზე ძალიან მხვდება თვალში. აი მაგალითად, ქუჩაში ნაგვის პრობლემა ავიღოთ. რატომ ვერ გვარდება ეს პრობლემა? იმიტომ რომ, ჩვენ არ გვინდა ამ პრობლემის მოგვარება! თუმცა რომ იკითხო, ყველას აწუხებს, ყველა შეწუხებულია და ყველას უნდა სუფთა ქალაქში ცხოვრება. აზრი არ აქვს იმას, ნაგვის ურნას ყოველ ფეხის ნაბიჯზე დადგამენ, ლამაზ ურნებს დადგამენ თუ არც თუ ისე ლამაზს, ყუბანეიშვილის „ლექსებს“ დააწერენ ზედ თუ ბაირონის ციტატებს, ნაგავს ორჯერ გაიტანენ დღეში თუ საათში ერთხელ. არანაირი აზრი არ აქვს ამას. იმიტომ არ აქვს, რომ ჩვენ მაინც ქუჩაში დავაგდებთ ნახმარ ერთჯერად ცხვირსახოცს, შოკოლადის ეტიკეტს, ბორჯომის ბოთლს. ჩვენ მაინც მანქანიდან გადმოვყოფთ ხელს და რომანტიულად გავატანთ ჰაერის მასებს სიგარეტის კოლოფის პარკს. მერე რა, ვიღაც ხომ მაინც მოხვეტავს. კი აბა რა! მეტი საქმე არ მაქვს ეხლა სააკაშვილის დალაგებულ ქუჩას მოვუფრთხილდე! აი აი ზუსტად! აი ამას აქვს აზრი! ვინ იქნება იქ ზევით, ვისი ახლობლის რომელ ნათესავს არ დაჩაგრავენ/ან დაჩაგრავენ იქ ზევით! აი რასაც აქვს მნიშვნელობა! აი მანდ ჩნდება ჩვენში ჩვენივე სახელმწიფოს არ არსებობა: რთულია იმის წარმოდგენა და გაანალიზება, რომ იმ ნაგვით ჩვენივე სახლს ვაღორიანებთ, მიუხედავად იმისა ჯონდი ბაღათურია იქნება „ის“ იქ ზემოთ თუ ტომ კრუზი. (ანდა ზოგ ქვეყანაში, გვარს და სახელს არ დავასახელებ, უკვე ისე „წინ არიან წასულები“, რომ სხვის დაგდებულ ნაგავს იღებენ და ურნაში ათავსებენ. წარმოგიდგენიათ? არა ხო?!). ჩვენთან ამას მხოლოდ ქუჩის დამლაგებლები თუ იზამენ. ისიც რამდენად კეთილსინდისიერად ეგ ცალკე საქმეა. აი ზუსტად აქ უკვე მეორე პრობლემა იჩენს თავს: მიფუჩეჩება, არაპროფესიონალიზმი, არაკეთილსინდისიერება, საქმისადმი ზერელე დამოკიდებულება, საქმის ახლობლობა/ჩაწყობით მოგვარება და ა.შ.

როგორ უნდა იარსებოს სახელმწიფომ, თუ მისი დასაქმებული მოსახლეობის ალბათ აბსოლუტური უმრავლესობა არის არაპროფესინალი? ხმამაღალი განცხადებაა ღმერთმანი, მაგრამ როცა კი რამე დამჭირვებია ნებისმიერ ორგანიზაციაში, სახელმწიფო თუ არასახელმწიფოში, ბანკში თუ კლინიკაში, ყველგან არაპროფესიონალები მემსახურებიან, რომლებმაც თავიანთი საქმე ნახევრად იციან. დარწმუნებული ვარ, რომ ასეთ პირობებში ვერ იარსებებს სახელმწიფო გამართულად. (და ვერც არსებობს, ფაქტი სახეზეა). ეს ეხება სტუდენტსაც, არასტუდენტსაც, მოსწავლესაც, პენსიონერსაც და ყველა სხვა დანარჩენს. პროფესიონალიზმიც კარგი ჯანდაბას, მივჩქმალოთ ერთი წამით. პატიოსნება? რამდენი აკეთებს ჩვენს გარშემო თავის საქმეს პატიოსნად? ჩამოთვლა არ არის საჭირო, უბრალოდ დავფიქრდეთ. ეხლა კიდე უფრო გავართულოთ ამოცანა: რამდენი აკეთებეს ჩვენს გარშემო საქმეს პატიოსნად და პროფესიონალურად ერთდროულად? ჩემს გარშემო ძალიან ცოტა…ცოტა იმიტომ რომ, ქიმიკოსი ფოსტაში მუშაობს, ფოსტალიონი საავადმყოფოში, მუსიკოსი ბანკში და ეკონომისტი …(ეკონომისტი საერთოდ არსად არ მუშაობს, იმდენია უკვე :D). ნუ კარგი, შეგვიძლია ამის მიზეზი სოციალური პრობლემები მოვიყვანოთ, მაგრამ მთლად მასეც არ არის საქმე…

თანაც, ძალიან დიდ სიბრძნეს არ გადმოვაფრქვევ ალბათ თუ ვიტყვი რომ, ხაბაზმა (იმან არა, თქვენ ვინც იფიქრეთ) პური უნდა აცხოს კარგად, ქირურგმა ოპერაცია უნდა აკეთოს, და ეზოფაგოგასტროდუოდენოსკოპისტმა ეზოფაგოგასგტროდუოდენოსკოპია უნდა აკეთოს. ფეხსაცმლის შემკეთებელს უნივერსიტეტის პროფესორი ვერ აუხსნის როგორ უნდა დააწებოს ქუსლზე „რეზინი“ ისე რომ წებო გარეთ არ გამოვიდეს! არ იცის და მორჩა! ისევე როგორც, ფეხსაცმლის დიდოსტატი ვერ აუხსნის მათემატიკის პროფესორს ლაგრანჟს და დიფერენციალურ განტოლებებს. (მაგრამ სამაგიეროდ, ორივე ისეთი ექსპერტები არიან პოლიტიკაში და ისე მშვენივრად აგიხსნიან რა და როგორ უნდა იყოს მოწყობილი სახელმწიფოში, რომ დე გოლი და ათა თურქი მათთან შედარებით კრიკეტის მოთამაშეები გეგონებათ. ერთი თხოვეთ თქვენს მეზობელს, პროფესიით ხატვის პედაგოგს, ასფალტის დაგებაში მოგეხამროთ, ეგრევე მჟავე უარს გტკლიცავთ, რა ვიცი მე ეგ როგორ უნდა გავაკეთოო, თან ღიპს მოიფხანს სათუთად და ჩააბოყინებს. მაგრამ თუ რამე პოლიტიკასთან ახლოს მდგომს შესთავაზებთ, დამთავრებული ამბავია: წამში აგიხსნით როგორ უნდა იყოს ეკონომიკა დალაგებული, როგორ უნდა მუშაობდეს სანავიგაციო სისტემა და რა მორალურ-ადამიანური უფლებები გააჩნია პრეზიდენტს!)

ალბათ, შეიძლება ისიც ვივარაუდოთ, რომ იმ ხაბაზმა პურის ცხობაც არ იცის წესიერად, და ამიტომც ცდილობს სხვა სფეროში ექსპერტობას. ეგეც დასაშვებია. მაგრამ მაშინ კონტრშეკითხვა მიჩნდება: რატომ არ იცის თავის საქმე? ადვილია კი, ამაზე პასუხის გაცემა ვიღაცეებისკენ ხელის გაშვერით გავცეთ, აი იმან სკოლა დაანგრია, აი ამან განათლება წაგვართვა, აი იმ მესამემ ქართველობაც მიაყოლა და ა.შ. მაგრამ…

ერთის მხრივ კარგია (ისევ “ალბათ”), როცა ყველა ადამიანს სჯერა, რომ ქვეყნისთვის მასაც შეუძლია რამის გაკეთება. მაგრამ ნებისმიერ სფეროში? რა აუცილებელია ეს რაღაც იმ სფეროში ვაკეთოთ, სადაც წარმოდგენა არ გვაქვს რა და როგორ? არანაკლები წვლილი შეაქვს ხაბაზს, ექიმს, ბუღალტერს და პროქტოლოგს სახელმწიფოს შენებაში მაშინ, როცა თავის სფეროში აკეთებენ საქმეს მაღალ დონეზე. (ნუ თუ მარცვლეულის რომელიმე სახეობის პოლიტიკოსი ხარ, მაშინ არ ვიცი…). მივალთ აქამდეც იმედია..მაინც და მაინც ბაზალეთის ტბის ძირას მდებარე ოქროს აკვნიდან აღზევებულ თეთრ რაინდს უნდა ველოდოთ? ნუ, მომგებიანია ეს პოზიცია, ზედმეტ ძალისხმევას არ მოითხოვს და რატომაც არა?

ველოდოთ კი ბატონო..

მაგრამ, “ალბათ” აჯობებს ყველამ თავის საქმეს და პროფესიას მიხედოს პატიოსნად და კეთილსინდისიერად. ამიტომაც, წავედი ეხლა მეც, ჩემს საქმეს მივხედავ…

2011 © გ.დ.

არონოვსკის გედების ტბა

ოპერა, ბალეტი და ზოგადად, კლასიკური მუსიკა რომ ხელოვნების უმაღლეს და უმძლავრეს გამოვლინებად მიმაჩნია ეგ არ ახალია. მეტიც, დარწმუნებული ვარ და ამის მტკიცედ მჯერა, რომ კლასიკურ მუსიკას ემოციებში, სიღრმესა და ფილოსოფიაში ვერც ერთი ჟანრის არათუ მუსიკა, არამედ ბევრი სხვა, მონათესავე დისციპლინაც ვერ დაუდგება გვერდზე. ლიტერატურაო მეტყვით, კი ბატონო, მაგრამ ეგ საერთოდ სხვა ოპერიდანაა…

კლასიკური მუსიკა, მაინც უფრო ზოგადი და გლობალური ცნებაა, ამიტომაც ამჯერად დავწვრილმანდები და მხოლოდ ბალეტზე ვიტყვი ერთ ორ სიტყვას. თუმცა ჩემი თქმა რა საჭიროა, ოპერისა და ბალეტის თეატრები ყველა ქალაქშია და ვინც ჯერ არ დაინტერესებულხართ ამ სფეროთი, შეგიძლიათ აწი აითვისოთ, და ვისაც ათვისებული გაქვთ, მათ კიდევ ერთხელ განიცადოთ ის ყველაფერი რაც სცენიდან მოდის. მართლაც რომ ერთი სიამოვნებაა დიდ დარბაზში სკამზე მოკალათებული ჟიზელის ან დონ კიხოტის ცქერა და მოსმენა.

თუმცა ის რაც დარენ არონოვსკიმ ჩაიდინა “შავ გედში”, ეს იყო კლასიკური მუსიკის ერთ-ერთი უშედევრესის შედევრებს შორის ახალი შეფუთვით და მაკიაჟით წარმოჩენა. საერთოდაც არ გჭირდებათ უახსლოესი ოპერის თეატრის მისამართის მოძებნა, შეგიძლიათ მარტივად მოათავსოთ ერთი ადგილი სავარძელში, მოიმარჯვოთ კომპიუტერი და დატკბეთ. თუმცა, იმედებს გაგიცრუვებთ და გეტყვით, რომ ფილმი გედების ტბის ზღაპრულ ისტორიას არ გვიყვება (ან შეიძლება გვიყვება ირიბად). ფილმის ღირსშესანიშნაობაზე მე აქ არ და ვერ დავიწყებ დიდ სჯა ბაასს, ვინაიდან და რადგანაც არ გამომივა, მაგრამ თუ მაინც და მაინც გაინტერესებთ კომპეტენტური აზრი, შემიძლია გადაგამისამართოთ ამ საკითხის ექსპერტებთან. მე უბრალოდ იმას გეტყვით, რომ ფილმში არის ყველაფერი, რისი წარმოდგენაც კი შეგიძლიათ: სიყვარული, ემოცია, ცხოვრება, სევდა, სიკვდილი, ადამიანობა, სტრესი, რწმენა, პრობლემა, მეგობრობა, ფანტაზია, რეალიზმი, პერფექციონიზმი, ეგზისტენციალიზმი, პაციფიზმი, კუბიზმი, იმპრესიონიზმი, ყველანაირი -იზმი მოკლედ. და ეს ყვალაფერი ჩაიკოვსკის უკვდავი მუსიკის ფონზე, რაც გასაქანს არ გაძლევს მაყურებელს და 2 საათის განმავლობაში გედების ტბის გარემოში გტოვებს. თანაც ისე რომ, ერათხელაც არ დაგამთნქრებს, ერთხელაც არ მოგინდება ჩაის დასხმა, საჭირო ოთახში გასვლა, და პირწიგნაკის შემოწმება. ყველაფერი ისე მდორედ და შეუმჩენვლად გადადის ერთმანეთში, რომ გაოცების გარდა სხვა აღარაფერიღა დაგრჩენიათ. მისტიკიდან უცებ ცხოვრებისეულ რომანტიკაში დაგაბრუნებთ, საიდანაც წარმოდგენა არ მაქვს როგორ, საშინელებათა სცენაზე აღმოჩნდებით. ეს არის უბრალოდ ჭკვიანი და ლამაზი, დაძაბული და სასიამოვნო, რთული და მარტივი, რეალური და არარეალური სამყაროს ყველაზე ლამაზი წარმოჩინება. ლამაზი პირდაპირი და ირიბი გაგებით. პირდაპირით იმიტომ რომ, ნატალი პორტმანი მართლაც რომ უფრო მეტია ვიდრე უბრალოდ ლამაზი ამ ფილმში, და ყველაფერთან ერთად იგი ძალიან უხდება ბალანჩინის პროტოტიპ კასელის გმირს. არაპირდაპირი გაგებით კი…არაპირდაპირი გაგებით კი ჯობია უყუროთ და გაიგებთ.

ფილმს ერთადერთი რამ აკლია: უმჯობესია და სასურველია (და შეიძლება აუცილებელიც კი) ნანახი გქონდეთ ან იცოდეთ მაინც გედების ტბა. ეს არის, ჩემი აზრით, ერთი დიდი სურათის ბოლო (და ალბათ არც თუ ისე პატარა) შტრიხი, რომელიც დაგეხმარებათ გაიგოთ რატომ არის ოდეტი ასეთი საინტერესო, ტრაგიკული, რთული და ლამაზი პერსონაჟი. მართალია, ზიგფრიდი და დანარჩენები ფილმში დიდად არ ფიგურირებენ, მაგრამ ისინი მაინც ფილმთან ერთად ერთ დიდ უსასრულობას ქმნიან!

არ ვიცი ფილმს, რეჟისორს, პორტმანს რა ჯილდოებს მისცემენ და რას არ მისცემენ, მაგრამ ფაქტია, რომ ფილმმა ათიანში გაარტყა.

დეკემბერი 2010 © გ.დ

ლაიპციგი და ქუჩაში შემთხვევით აღმოჩენილი იოჰან სებასტიან ბახი

საშინელი სიცივეა ევროპაში. ამაზრზენად საზიზღარი! ძალიან ცივა! ცივა ყველგან და ცივა ყვალაფერს! მოკლედ შესაშური მდგომარეობა ნადმვილად არ არის ამ კუთხით. ასეთ ამინდში კი იდეალური სურათი ალბათ ასეთია: თბილი ოთახი, ლიმნიანი ჩაი, ბოლომდე ჩარაზული ფანჯრები, ტელევიზორი, ან რამე ფილმი, ან თუნდაც ჯანდაბას ხომ, ფინანსების გადაშლილი წიგნი და მერტონ მოდელის თბილი სიტყვებით მოხსენიება!

მაგრამ არსებობენ ცოტა უცნაური ადამიანები, და რომელიღაცა ასეთმა უცნაურმა ადამიანმა მოიფიქრა ექსკურსია ქალაქ ლაიპციგში. რა გეექსკურსიება ერთი თუ ღმერთი გწამს, დაეტიე სახლში! მაგრამ, ნურას უკაცრავად!

მოკლედ ამ იდეამ ბევრი ერთი შეხედვით შეციებული სტუდენტი მოხიბლა. მათ შორის მეც. უფრო სწორედ რაღაც უცებ გადავწყვიტე რომ კარგი იქნებოდა ამ სიცივეში ექსკურსიაზე წასვლა. ნუ მოკლედ, ასე იყო თუ ისე წავედი. დილას 8 სთ-ზე გავიღვიძე, და თავი სკოლის მოსწავლე მეგონა, ადრეულად გაღვიძებული, ერთი სული რომ აქვს სკოლის ჭიშკართან ავტობუსში მოკალათდეს. გავიმზადე დღის სანოვაგე, ცხელი ჩაი და გავეშურე მთავარი სადგურისკენ, სადაც მატარებელი გველოდებოდა. გველოდებოდა რა, იდგა თავისთვის.

(თურმე რამდენი ხალხი დადის წინ და უკან ამ სიცივეში..)

ლაიპციგის სადგური საკმაოდ დიდი და ლამაზი აღმოჩნდა. უცებ ფრანკფურტის სადგურის კოშმარული ღამე გამახსენა, მაგრამ ეს ავბედითი მოგონება მაშინვე განვაგდე ფიქრთაგან ჩემთანაგან, და ქუჩისაკენ გავწიე. ნუ რა გითხრათ, ცხოვრება ჩქეფდა. საშობაო ბაზარი იყო მოწყობილი, როგორც ყველა გერმანულ ქალაქში, ხალხი მიდი მოდიოდა, სანტა კლაუსის ქუდებში გამოწყობილები, ყოველი მეორე კაცი (კაციც და ქალიც პრინციპში) ბრათვურსტს შეექცეოდა მადის აღმძვრელად. რაც მტავარია საერთოდ არ ციოდა ამ ხალხს!!!

რატომღაც წინა დღით არანაირი ინფრომაცია არ მოვიძიე ლაიპციგის შესახებ, რისი ნახვა-დათვალიერება შეიძლებოდა, რა ადგილები იქნებოდა საინტერესო. ალბათ, მეტყობა რომ გამოუცდელი მოგზაური ვარ. თან, თვითონ ეს ექსკურსიაც ისე, სპონტანურად დავგეგმე. ასე პირდაპირ გავუყევი ქუჩებს, მთავარი იყო ორიენტირი – ჰაუფთბანჰოფი არ დამეკარგა. უცებ გზაში გამახსენდა, რომ ბახი (იოჰან სებასტიანი) სწორედ ამ ქალაქში მოღვაწეობდა, და მოღვაწეობდა საკმაოდ დიდი ხანი და ცხოვრების მნიშვნელოვანი პერიოდი დაჰყო იქ. გამიხარდა, იქნება და რამე ღირსშესანიშნაობას გადავაწყდე მეთქი. და ასე აგიხდეთ ყველაფერი კარგი: ბახის ძეგლი წამომეჭიმა წინ. მის უკან კი ცნობილი წმიდა თომას ეკლესია. ჯერ მხოლოდ ამ სანახაობით ვიყავი აღფრთოვანებული, რომ უცებ გზის მეორე მხარეს ბახის მუზეუმი დავლანდე. შესანიშნავი მოგზაური ვარ! პირდაპირ იქ მივედი სადაც მინდოდა!

საუცხოო მუზეუმი იყო! მდიდრული, გრაციოზული, არისტოკრატული! ბახური! ნამდვილად ბახური! მომსახურე პერსონალი და ე.წ გიდებიც კი ისე დახვეწილად იქცეოდნენ, რომ ბახის რომელიღაც შვილის რომელიღაც შთამომავალი გეგონებოდათ. ბევრი სიძველე ძალიან ჰარმონიულად იყო შერწყმული უახლეს (ან არც თუ ისე ახალ) ტექნოლოგიებთან. ოთახიდან სადაც ბახის ხელნაწერები ინახებოდა, უცებ აღმოჩნდებოდით დარბაზში, სადაც თქვენს მიერ არჩეულ ინსტრუმენტებს ღილაკის ერთი პატარა დაჭერით ააჟღერებდით, და მერე შეფასებაც შეგეძლოთ, როგორი ორკესტრი გამოგივიდათ. ჩელოს დინჯ ხმოვანებას შეუხამებდით ფაგოტს, ტრომბონსა და ქსილოფონს და რამე გამოგივიდოდათ ნამდვილად. მე ნამდვილად არ გამომივიდა, იმიტომ რომ ჩემთან ერთად ვიღაც მოხუცი კაცი პატარა ბავშვივით ყველა ინსტრუმენტის ღილაკს აჭერდა თითს, და არც ერთს არ უსმენდა ბოლომდე. (!). თუმცა მაგას დიდად არ გაუფუჭებია განწყობა. დირიჟორად არც ისე გამოვდგებოდი და არც ასე. ასე რომ..

ძველისძველი ორღანის ნახვა თუ გინდოდათ, მაშინ შემდეგ ოთახში უნდა შესულიყავით. როგორც აღმოჩნდა სულ რამდენიმეღა ყოფილა დარჩენილი მსგავსი ორღანი, და ერთ-ერთი სად თუ არა ლაიპციგში ინახებოდა. ეჭვი მქონდა რომ შემდეგი დარბაზი ასევე რაიმე სურპრიზს შემომთავაზებდა ტექნოლოგიების მხრივ და ისევ მართალი აღმოვჩნდი. რაღაც ულტრა თანამედროვე ზე-ტექნოლოგიების მქონე რაღაც ჰაი ჰუი ეკრანი სადაც თითის ერთ მოსმით ხან ქუჩებში დასეირნობდი ბახთან ერთად, ხან ტოკატა და ფუგის სამუშაო ვარიანტს აკვირდებოდი, და ხანაც ბახის კალიგრაფიის თავისებურებებს ითვისებდი. (ისე რა გაკრული ხელი ქონია). თვალიერებაში ისე გავერთე რომ ამასობაში მუზეუმის ბოლოში გავსულვარ. იქ რაღაც ნაცრისფერი კარი იყო და მეგონა რომ უნდა გამეგრძელებინა გზა და ერთი ორი დავეჯაჯგურე ამ კარებს, მაგრამ როგორც კი შევამჩნიე რამდენიმე უცნაურად მოცქერებული წყვილი თვალი, მშვიდად და წყნარად, ბახისეული ღიმილით გამოვბრუნდი უკან.

მუზეუმს რა თქმა უნდა მცირე ზომის საყავეც ახლავს პირველ სართულზე, სადაც ასევე მშვიდ და ბახისეულ გარემოში მოგართმევენ იმას რაც გნებავთ.

მუზეუმიდან გამოსულმა სრულიად შემთხვევით დავინახე გზის მაჩვენებლები მენდელსონის სახლ-მუზეუმისკენ! და მაშინ-ღა გავაცნოებიერე რომ გერმანიის, და არა მარტო, ერთ-ერთი ყველაზე “კულტურულ” ქალაქში ვიმყოფებოდი! ჯერ საერთოდ რამეს თუ ვნახავდი არ მეგონა, და ეხლა ბახი და მენდელსონიო! უცებ ამომიტივტივდა ბუნდოვნად, რომ მენდელსონიც მუშობდა ლაიპციგში და ორკესტრსაც ხელმძვანელობდა! (ამრიგად, ჩემი მოსწავლეობის დროს გაწეული ამაგი წყალში არ ჩავუყარე ჩემს მუსლიტერატურის პედაგოგს!). მაგრამ ეს ამოტივტივება უკვე გვიანი იყო. მენდელსონი კი მიყვარს, მაგრამ ჩემი თავი უფრო მიყვარს და იმ სიცივეში ფეხით კიდევ ვერ ვივლიდი იმდენს. თან დროც აღარ მქონდა ბევრი, უფრო სწორედ საკმარისი, და დანიშნულების ადგილ – ჰაუფთბანჰოფისკენ გავწიე.

ძალიან კარგი ექსკურსია გამოდგა მთლიანობაში. (ისე ექსკურსია ერქვა და ერთი გიდი არ უნდა გვყოლოდა?ასე გზააბნეული ხომ არ ვისეირნებდი და ამდენ დროს არ დავკარგავდი!). სახლში ჩამოსულმა კი წავიკითხე მერე რაღაცეები ლაიპციგზე, რაოდენ დიადი და გასაოცარი ქალაქია ეს ისედაც ჩანდა, მაგრამ ახალი და საინტერესოც უამრავი აღმოვაჩინე. ამიტომაც, აუცილებლად უნდა წავიდე კიდევ ერთხელ…ოღონდ, მერე! აი რომ გამოთბება მერე…

ამიერიდან, ლაიპციგზე პირველი რაც გამახსენდება ეს, იოჰან სებასტიან ბახი იქნება.

დეკემბერი, 2010 © გ.დ.

ჩემი და პოლ მაკარტნის პირველი შეხვედრა

ყველა ადამიანის ცხოვრებაში არსებობენ რაღაც განსკუთრებული თარიღები. ვიღაცეებისთვის ეს ვინმეს (ან საკუთარი) დაბადების დღეა, ზოგისთვის ლატარიაში მილიონის მოგების თარიღია, ზოგისთვის ვინმეს გაცნობის და ზოგიერთისთვისაც დიდი საფეხბურთო მატჩის დღეა. ლატარიის ბილეთს რომ ავსებენ, ხომ გინახიათ, რომ იმ რიცხვებს ხაზავენ, რომელ რიცხვებთანაც რაიმე განსაკუთრებული აკავშირებთ. მე არასოდეს არ მჯეროდა, კი არა და, არ მქონდა ესეთი განსაკუთრებული თარიღი, უფრო სწორედ დიდ მნიშვნელობას არასოდეს ვანიჭებდი ამას. მაგრამ, ერთი წლის წინ ყველაფერი შეიცვალა. ჩემთვის უკვე არსებობს 3 დეკემბერი. რიცხვი სამი. თვე დეკემბერი. წელი 2009. მას შემდეგ უკვე ერთი წელი გავიდა, და ერთი წლის თავზე ეს პოსტიც დაიწერა.

მაგრამ, 3 დეკემბრამდე იყო, ნოემბრის ერთი ჩვეულებრივი საღამო. ჩვეული სიცივე. და სახლში, უფრო სწორედ ჩემს ოთახში, კომპიუტერში შემძვრალი ჩემი თავი. ზედმეტი მოცაელეობისგან გახსნილი ფანტაზია და უბრალოდ იმაზე ოცნება, რომ იქნება და სადმე შორს იყოს სერ პოლის კონცერტი, და საკუთარი თავის წარმოდგენა, როგორ ვყვები მას პენი ლეინის სიმღერაში…ასე ფიქრებში გართულს, ერთ-ერთ საიტზე უცებ რაღაც დაუჯერებელი რამე მხვდება თვალში: Sir Paul McCartney – Good Evening Berlin. მეგონა მეძინებოდა ძალიან და წესიერად ვერ ვაზროვნებდი. რამდენჯერმე წავიკითხე! აშკარად ყველაფერი ისე იყო, როგორც ჩანდა. თარიღი მილიონჯერ გადავამოწმე: 3.12.2009. ნუთუ მართალია? მეგონა რომ რამე შეცდომა იქნებოდა. იმიტომ რომ, ხომ არ შეიძლებოდა ეს თარიღი მე გამომპარვოდა?! არა, მართლა 3 დეკემბერი ეწერა. ანუ სულ რაღაც თვეზე ნაკლები რჩებოდა! და ასე ახლოს! აქვე! სულ რამდენიმე ათეულ კილომეტრში! მგონი რაღაც ხდებოდა ჩემს თავს. მაშინ ყველაზე სულელური გადაწყვეტილება მივიღე რაც კი შეიძლება მიმეღო: შეშინებულმა გამოვრთე კომპიუტერი და სასწრაფოდ დავიძინე! წარმოდგენა არ მაქვს რატომ…

აი მეორე დღეს კი, როგორც კი ავდექი, ვქენი ის, განვიცადე ის 5 წუთი, რასაც მთელი ცხოვრება ასე ველოდი. ის 5 წუთი, რასაც ასე ხშირად წარმოვიდგენდი მთელი ჩემი ბიტლომანური ცხოვრება: დავრეკე და ვიყიდე, დიახ დიახ, ვიყიდე კონცერტის ბილეთი! თქვენ ვერც კი წარმოიდგენთ ეს რა ნეტარებაა, როდესაც ცოტა მონგრეული ინგლისურით ვიღაც ბატონი გაუბნებათ: Thank You Sir! You have just bought a ticket for Sir Paul McCartney’s Concert! Wish you a nice evening!..გაიგეთ?! ბილეთი გაქვსო! და აბა შენ იცი! ისიამოვნეო! ისიამოვნეო! სასაცილოდაც არ მეყო..იმას არ მოვყვები მერე რა ანომალიური მოვლენები დამეწყო მთელი დღე! განა იმიტომ, რომ მერიდება ან არ მინდა ასე სახალხოდ მოვყვე?! აარა, უბრალოდ არც კი მახსოვს…

ამის მერე დაიწყო ყველაზე რთული პერიოდი. კვირების, დღეების, საათების თვლა. თვლა აუღელვებლად, წყნარად და მშვიდად.

ასე ნელ-ნელა მოდიოდა 3 დეკემბერი. და როგორც ყველაფერი კარგი, ეს ლოდინიც ძალიან მალე დამთვარდა. წინა ღამეს არ მეძინა: მე ხომ სულ რაღაც 24 საათში ჩემს ყველაზე დიდ ოცნებას ავისრულებდი, და ამასთანავე, ჩემს ყველაზე დიდ ოცნებას გამოვეთხოვებოდი. სულ რაღაც 24 საათში გავიგებდი, როგორი იქნებოდა ცხოვრება ოცნების გარეშე…

ნუ მოკლედ, ბევრი რომ აღარ გავაგრძელო, როგორც იქნა დადგა ეს 3 დეკემბერიც, მოვითავე მაინც და მაინც იმ დღეს დანიშნული გამოცდა, გავემზადე, ჩავიცვი ჩემი ბიტლზის მაისური, და ჩემს ორ თანამგზავრთან ერთად გავემართე ბერლინისკენ. ისე როგორ იქნებოდა, რამე გაუთვალისწინებელი არ მომხდარიყო იმ დღეს. ინებეთ: მატარებელი რომელიც მთელი მისი არსებობის მანძილზე, მას შემდეგ რაც კაცობრიობამ რკინიგზა გამოიგონა, მას შემდეგ, რაც გერმნელმა ერმა რკინიგზის გამოყენება დაიწყო, ყოველთვის პირდაპირ მიდიოდა ბერლინში. იმ დღეს კი რაღაც დაემართა, შუა გზაში გაჩერდა, სადღაც ჩამოგვსვა და მეორე მატარებლის მისასწრებად გვარბენინა. მაგრამ ესეც კი ტკბილად მახსოვს..

რაც უფრო მეტად ვუახლოვდებოდი აღქმულ მიწას, მიწას კი არა და, დარბაზს, მით უფრო მიწევდა სიცხე, წნევა, შაქარი, ჰემოგლობინი, როე, პროთრომბინი, და ყველაფერი დანარჩენი. ნელ ნელა ვხვდებოდი ხალხს საკონცერტოდ გამოწყობილს, ყველა ასაკისას, ყველა სქესისას, რასის, აღანოგობის, გონებრივი შესაძლებლობების, თვალის ფერის, ფეხის ზომის, თმის ფერის…ნელ ნელა ჩნდებოდა პოსტერები, რეკლამები..აჰმ, ახლოვდება..ახლოვდება..აი დარბაზიც, ხალხი, ბევრი ხალხი… ამდენი ბიტლომანი ერთად, ამდენი გამოცდილი ბიტლომანი ერთად, ამდენი ხანში შესული და ახალგაზრდა ბიტლომანი ერთად არასოდეს მინახავს. და მათ ყველას ერთი რამე აერთიანებს, მათ იციან ის რისთვისაც იქ მივიდნენ. მათ იციან რატომ მივიდნენ იქ და რა უნდათ!

გიჟივით ჩავაბარე მოსასხამი, ქუდი, ხელთათმანები, ყველაფერი ზემდეტი მოკლედ, და გავემართე დარბაზში ჩემი ადგილის დასაკავებლად. ბევრი ხალხი, ხმაური, ტექნიკოსების ბოლო შტრიხები, ყველაფერი მზადაა. მალე გამოვა ის და აი მერე აღარ ვიცი მე რა დამემართება. ალბათ ის, რასაც ერთი ჩემი მეგობარი ვარაუდობდა, ანუ უნებლიე შარდვა!

Good Evening Berlin!
მერე იცით რა მოხდა? დარბაზი ჩაბნელდა! სცენა აინთო, და…და…და სცენაზე გამოვიდა სერ პოლ მაკკარტნი. ეხლაც მაჟრიალებს და მაშინ ალბათ დაბუჟებული მქონდა მთელი სხეული. პირდაპირ ყველანაირი მისალმების გარეშე პირველი აკორდი, მეორე, მესამე, Magical Mystery Tour! ოჰ რა ემოცია იყო, სიტყვებით ამის გადმოცემა წარმოუდგენელია. Drive My Car, Jet, და ეს მე ვიყავი ჩემს რელიზებულ ოცნებაში. მე ვიყავი იქ, სადაც სულ პატარაობიდან წარმომედგინა ჩემი თავი, ვიყავი ზუსტად ისე, როგორც წარმომედგინა (ერთადერთი იმ განსხვავებით, რომ პენი ლეინი არ იმღერა). ვიყავი პროცესში, როდესაც განვიცდიდი იმას, რაც არასოდეს განმიცდია!!! არანაირი რაციონალური არ იყო მაშინ ჩემში, ვმღეროდი მთელ ხმაზე, ისე როგორც შემეძლო, რაც შემეძლო, არ მაინტერესებდა რომ ჩემს წინ ცოტათი ასაკიანი ქალბატონი იჯდა, და შემთხვევით ხელი ვთხარე პირდაპირ თავში, და შეცბუნებულმა რომ გამომხედა მე გვერდზე გავიწიე, ისე რომ იმ ქალს ეჭვი ჩემს გვერდზე მდგომ ვიღაც გერმანელზე აეღო. სულ არ მაინტერესებდა რას იზამდა, ან რას იტყოდა! Blackbird, My Love, Band on The Run, Live and Let Die, არაამქვეყნიურობა იყო. ეს კიდევ არაფერი, Let It Be-ც კი თავიდან აღმოვაჩინე! მერე დაიწყო ჰეი ჯუდი! ეს ნამდვილად ღვთაებრივი მუსიკაა! მთელი დარბაზი მღეროდა, ხან ცალკე კაცები, ხან მარტო ქალები, ხანაც ერთად, სერ პოლი კი სცენიდან დირიჟორობდა. ყველაფერ სიკეთესთან ერთად, ორი ე.წ. Extended Jam-ი ჰქონდა, რაც დამატებით ხიბლს ძენდა ყველაფერს რაც იქ ხდებოდა. ოოხ, რა ახალგაზრდა იყო პოლი თქვენ ვერც კი წარდმოიდგენთ. აბა სხვანაირად Only Mama Knows-ს როგორ იმღერებდა. შემდეგ მიაყოლა Let Me Roll it/ Foxey Lady outro, Highwaყ, Long and winding road, (I Want to) Come Home – სხვათაშორის ამ სიმღერის პრემიერა იყო მაგ ტურის დროს, My Love, Blackbird – რომლის შესრულების დროსაც რომელიღაც აკორდი შეეშალა, რა თქმა უნდა შეიმჩნია, და რა თქმა უნდა ყველამ გაიგო და ისიც რა თქმა უნდა, ბოლოს იმ ტონალობაში დაამთავრა, რომ აკორდი გასწორებულიყო. :D. ლენონის და ჯორჯისადმი მიძღვნილი Something და A Day in the life/Give Peace a Chance. რომ ვიხსენებ/ვუყურებ სიმღერების ჩამონათვალს, რომელიც იმ დრეს იმღერა, მინდება სათითაოდ დავწერო თითოეულზე რა ემოციას ვგრძნობდი. მაგრამ ძალიან გამიგრძელდება. მითუმეტეს რომ I’ve got a Feeling-ზე და Ob la Di, Ob la Da -ზე ცალკე პოსტის დაწერა შემიძლია. ამ ყველაფრის გვირგვინი იცით რა იყო? ვერ გამოიცანით! Helter Skelter!!! დარწმუნებული ვარ იცოდა სერ პოლმა დარბაზში რომ ვიყავი და ეს სიმღერა მე მომიძღვნა! სხვა ვარიანტი არ არსებობს. პირველივე აკორდებიდანვე, სიგიჟე, სიხარული, აღტაცება, თავისუფლება, გაუგებრობა, არეულობა, ქაოსი, სიყვარული, მეგობრობა, ძმობა, ერთობა, ყველაფერი თავის პიკს აღწევს. და ჰარმონიულად გადადის Sgt. Peppers/The End-ის ნაწილზე. კონცერტის ბოლო!

კონცერტის დასრულების შემდეგ, სრულიად დადუმებული ვიყავი, და არ შემეძლო ყველაზე მარტივი წინადადების ნორმალურად დალაგებაც კი. უბრალოდ ლაპარაკის თავი არ მქონდა. არც ყინვაში მატარებლის ლოდინი მახსოვს და არც ის, სახლში როგორ მოვედი. მას შემდეგ, დიდი ხნის მანძილზე, რამდენიმე კვირა ალბათ, ბიტლზისთვის საერთოდ აღარ მომისმენია. არაფრისთვის არ მომისმენია. არ ვიცი რატომ. უბრალოდ არანაირი მოთხოვნილება არ მქონდა მუსიკის.

ეს ყველაფერი მეორე, მეათე და მეათასშვიდასსამოცდამერვეხარისხოვანია! იმ დღეს მე ხომ ჩემს მთავარ ოცნებას გამოვეთხოვე!

პ.ს. დიდი ხანი ვერაფრით მოვიფიქრე რა დამერქმია ამ პოსტისთვის.

დეკემბერი, 2010 © გ.დ.

მე – ბიტლომანი

რას ნიშნავს უსმენდე ბიტლზს და თავს თვლიდე ნამდვილ ბიტლომანად? რთული შეკითხვაა და ეჭვი მაქვს პასუხის მრავალი ვარიანტი ექნება. გააჩნია ვინ როგორ აღიქვამს ბიტლზს. ის ვიღაცისთვის შეიძლება იყოს უბრალოდ მუსიკა, ვიღაცისთვის ის ოთხი ვიღაც ტიპის ჯგუფია, სხვებისთვის ლეთ ით ბი და იესთერდეი-ა, შეიძლება ვინმესთვის საერთოდაც არაფერი არ არის. (რას ვიზამთ, ესეც არ არის გამორიცხული). სინამდვილეში კი, ბიტლზი ძალიან ბევრი და ძალიან დიდია. (მგონი)

ვინც მე მიცნობს, კარგად თუ არც ისე კარგად, ალბათ ცოტათი მაინც იცის რას ნიშნავს ჩემთვის ბიტლზი. ბიტლზი ეს არის ჩემი ცხოვრების თითოეული ეტაპის ფონი. ბიტლზი ეს არის ჩემი ბავშვობა. ჩემი ბავშვობის ყველა ეტაპი დაკავშირებული იყო და არის მათთან. რომ დავფიქრდე, ზუსტად ვერ გეტყვით როდის დავიწყე ბიტლზის მოსმენა, ამიტომაც მგონია, რომ რაც დავიბადე მას შემდეგ აზრიანად თუ გაუცნობიერებლად ბიტლზს ვუსმენ. ეს რა თქმა უნდა ჰაერიდან არ მოსულა: რომ არა დედაჩემი და თოთოობის დროს გაუცნობიერებლად რეი ჩარლზის, ბიტლზის თუ აბბა-ს ფირფიტების მოსმენა, ალბათ დღეს ბრიტნის სპირსის და ბექ სთრით ბოიზის სურათები მექნებოდა კედლებზე გამოჭენებული. რომ წამოვიზარდე, ბიტლზმა უკვე სხვა, ბევრად უფრო ფართო დატვირთვა მიიღო. საბედნიეროდ, გაუგებარი მიზეზების გამო (და ეს დღემდე ვერ ამიხსნია რატომ მოხდა ასე) არ გავხდი საფეხბურთო კლუბ ლივერპულის გულშემატკივარი. და თავიდანვე, ისევე როგორც მუსიკაში, ფეხბურთშიც ჭეშმარიტების გზას დავადექი.

ინგლისურის სწავლის და ყურის მუსიკალურად განვითარების გარდა სხვა ბევრი ფაქტორიც იყო იმისთვის, რომ ამ ჯგუფს განსაკუთრებული სტატუსი და ადგილი ჰქონოდა ჩემთს ცხოვრებაში. ეს მუსიკა მასვენებდა, მაძლევდა განწყობას სამეცადინოდ, დასაძინებლად, საჭმელად, ქუჩაში გასასვლელად. მოკლედ ძალიან ბევრი რამისთვის. მაგალითად, მშვენივრად მახსოვს ჩემი აბიტურიენტობის ხანას რომელი ალბომები და რომელი სიმღერები უკავშირდება. რომელი სიმღერები იყო აქტუალური არდადეგებზე, ახალ წელს, საღამოს, დილას, ძილის წინ, გზაში. აბაზანაშიც კი. ისეთი მომენტებიც იყო, როდესაც ვკითხულობდი, ვუყურებდი და ვუსმენდი ყველაფერს რაც ამ ოთხეულს უკავშირდებოდა, და მიხაროდა, რომ უფრო და უფრო მეტ რაღაცეებს ვიგებდი. ჩემი პრეზენტაციების და საშინაო დავალების ესეების არც თუ ისე იშვიათი თემა იყო ხოლმე ეს ჯგუფი. მეტსაც გეტყვით, ისეთი დღეებიც ყოფილა, და არაერთხელ, როცა უკლებლივ ყველა ალბომისთვის მომისმენია მიჯრით. 250 სიმღერის ერთმანეთის მიყოლებით მოსმენა ერთი სიამოვნებაა დამიჯერეთ!:) ყველაფერ სიკეთესეთან ერთად, ჩემს გარშემო მყოფებზეც ვზრუნავდი, და დღეს ძალიან მიხარია და საოცრად თვითკმაყოფილი ვარ იმით, რომ ჩემი ძვირფასი დაიკოც (და არა მარტო ის) დავაყენე ჭეშმარიტების გზაზე, (მეტნაკლებად მაინც :D) და იმედია ამ გზას აღარ აცდება და ემინემს და ლედი გაგას არ მოუსმენს მომავალში. იმედია! 😀

ჩემი ბიტლომანობის პერიოდი ორად იყოფა: ოცნების და “დაღვინების” პერიოდებად. ოცნების ხანა მოიცავს პერიოდს დაბადებიდან 2009 წლის 3 დეკემბრის საღამოს 8 საათამდე, ანუ მანამდე სანამ სერ პოლ ჯეიმსის ძე მაკარტნის ცოცხლად მოვუსმინე (თუმცა ეს სხვა თემაა, და მალე იუბილე უწევს ამ თარიღს და ვრცლად იქ დავწერ ყველაფერს), და მეორე ხანა: 3 დეკემბრიდან დღემდე.

მიყვარს უკლებლივ ყველა სიმღერა, ყველა ალბომი, ოთხეულის ყველა გამოჩენა, ჭორი და ყველა ინტერვიუ. მაგრამ…

ერთი დიდი მაგრამ არსებობს: ძალიან ბევრი ბიტლომანისგან განსხვავებით, ჩემთვის ჯონი, პოლი, რინგო და ჯორჯი საერთოდაც არ არიან ავტორიტეტები მუსიკის გარეთ. მუსიკაში ისინი ჩემთვის ერთადერთები არიან, და თუ მუსიკის ღმერთი არსებობს, მაშინ ის ლივერპულიდანაა ნამდვილად. მაგრამ მის გარეთ…

მაგალითად, არ ვარ ჯონის თანამოაზრე მის ათეისტურ იდეებში (ვერც ვიქნები), ხშირად არც პიროვნული თავისუფლების “გიჟ-მაჟურ” იდეებს ვემხრობი. არც მისი ცხოვრების სტილი მომწონდა დიდად, და არც ელესდე მიმაჩნია მუზის წყაროდ. რა ვქნა მაგრამ ვერ გავხდები მეც ვეგეტარიანელი მხოლოდ იმის გამო, რომ სერ პოლი ხორცს არ ჭამს. მისი ხათრით, ვერც კეტებს ჩავიცმევ შარვალ-კოსტუმზე. პოლის ხათრით რომ არც ევერტონს არ ვუგულშემატკივრებ, მაგას უკვე მიხვდით ალბათ ხო? ანდა საერთოდ რა საჭიროა? ჯერჯერობით (და არც არასდროს) არ ვაპირებ ინდოეთში ვინმე მააჰარიშთან მედიტაციაზე სირბილს, და ნირვანას ლოდინს. ნუ პრინციპში, არც დიდი ბეჭდების გაკეთება მიზიდავს :D.

მთელი თაობები სამოციან წლებში და მას შემდეგაც, ცდილობდნენ დამსგავსებოდნენ ბიტლზს. ბევრი თავის ინდივიდუალიზმს კარგავდა, და ხშირად მასა ერთნაირად გაშვებულ შარვალში, ბიტლომანურად შეკრეჭილი თმებით და ერთი და იგივე ლექსიკით და მანერებით გამოირჩეოდა. ყველა ერთნაირი იყო. ყველას ერთი აზრი ქონდა. ყველას მსგავსი პოლიტიკური შეხედულებები ქონდა. ყველამ ერთი ხელის მოსმით შეიცვალა ცხოვრების სტილი და ღირებულებები. (ეს რა თქმა უნდა, სხვას თუ არაფერს, ბიტლზის სიდიადეს და მნიშვნელობას ნამდვილად უსმევს ხაზს) რაღა დაგიმალოთ, და მე არც ანარქისტობისკენ მიბიძგებს მათი მუსიკა, არც ანტიკონსერვატიზმისკენ, არც ერთი სახელმწიფოს და ერთი რელიგიის იდეა მხიბლავს და არც ტიტველი ვაპირებ ინტერვიუების მიცემას! 🙂 მე საერთოდ პირიქით მგონია: ბიტლზი ინდივიდუალიზმს ქადაგებდა, რაზეც ჩემი აზრით მათი რამდენიმე კონცეპტუალური ალბომი და სიმღერაც მიანიშნებს.

მეორეს მხრივ, ჩემი ერთი „კოლეგა“ ბიტლომანისთვის ნამდვილი ბიტლომანობა მათ იდეურ თანამოააზრეობასაც გულისხმობს და ბიტლომანობის განუყოფელ თუ არა, ერთ-ერთ მთავარ შემადგენელ ნაწილად მიიჩნევს. მასაც, ჩემზე მეტად თუ არა, ნამდვილად არანაკლებად უყვარს ბიტლზი. და შესაბამისად იმის განსაზვრა, თუ რას ნიშნავს იყო ნადმვილი ბიტლომანი, ან როგორი უნდა იყოს ნამდვილი ბიტლომანი, ცოტა რთულად მეჩვენება და ამის დეფინიცია ბოლოს მაინც სუბიექტური ხდება ძალიან.

ამიტომაც, ყველაფერს ჯობია, უბრალოდ დახუჭოთ თვალები, life is easy with eyes closed , როგორც ერთმა ცნობილმა სათვალიანმა კაცმა გვითხრა, გადაეშვით Magical Mystery Tour -ში, იმოგზაურეთ ყვითელი წყალქვეშა გემით across the universe და აღმოაჩინეთ თქვენი საკუთარი ოქროსფერი ოცნებები!

დასასრული!

პ.ს. ჩემი პირველი ბიტლომანური პოსტი!

ნოემბერი 2010 © გ.დ.

Big Band Night – ჯაზური ტოკვა!

გუშინ, ერთ ძალიან, ძალიან მაგარ კონცერტზე ვიყავი. Big Band Night! რა თქმა უნდა ჯაზ კონცერტი იყო, და რა თქმა უნდა ჯაზ ბენდის შესრულებით. უფრო სწორედ ჯაზ ბენდების და არა ჯაზ ბენდის. სამი ბენდი უკრავდა ერთმანეთის მიყოლებით. და ენით აუწერელი სიამოვნება ტრიალებდა დარბაზში. მართალია, შუალედებში დირიჟორები გერმანულ იუმორს გასაქანს არ აძლევდნენ, მაგრამ დანარჩენი უსასტიკესად მაგარი იყო. პირველი ორი ბენდი მოსტუდენტურო წარმონაქმნები იყო, ბოლოს კი უკვე სერიოზული ბიძიები უკრავდნენ, მთელი თავისი სასცენო არტისტიზმებით და ჯაზური მიმიკებით. ყველაზე საინტერესო ის იყო, რომ ეს იყო პოლიციასთან არსებული ბენდი, ანუ პოლიციის დეპარტამენტის თანამშომლებისგან დაკომპლოქტებული ბენდი. დეირიჟორადაც ვიღაც წოდების მქონე ულვაშებგაწკეპილი უვე მოგვევლინა. (ერთმა დეტალმა გამაკვირვა: საცორად თბილად და უდიდესი აღტკინებით შეხვდა პუბლიკა პოლიციას. ხომ წარმოგიდგენით ქართული დამახინჯებული მენტალიტეტისთვის ეს რაოდენ უცხო ხილია. (პოლიცია, ჩაშვება, “ძაღლობა”, კაი ბიჭობა და რამე))

მოკლედ ძალიან დადებითი საღამო შედგა. კონცერტის დასრულების შემდეგ ჩემი აღტკინების და აჟიტირების ხარისხი საკმაოდ მაღალი იყო და მთელი საღამო რატომღაც “ფალესტრა” მიტრიალებდა თავში.
მართლაც, რომ მასზე უკეთესად ვინ და რა უნდა აღწეროს?! შესაბამისად მცდელობის სურვილიც კი არ მაქვს თვითონ კონცერტის მთავარ მოქმედ გმირს, მუსიკას შევეხო და მასზე დავწერო რამე; ამიტომაც ძალიან მარტივად დავესესხები გრიგოლ რობაქიძეს:

“…იყნოსა ზანგების სასულიერო გალობა (,,Spiritual”), რომელსაც შავკანიანი მომუშავენი მღერიან პლანტაციებში. ამ გალობაში უკვე იყო ,,სინკოპა”, ეს ჯადფოქარი ჯაზის რიტმიკის. შესვა ნაირ–ნაირი ”რაგ–ტაიმ”. აქ სინკოპა კიდევ უფრო ხელდებოდა. დათვრა პელეტიე ზანგების რიტმული პოლიფონიით შეამჩნია: აზიიდან ბევრი–რამ გადასულიყო აქ სან–ფრანცისკოს გზით. დააკვირა ერთ გილისხმიერ მოვლენას: მაორისა და ახალი ზელანდიის თემები უნისსონით მღერიან, მაგრამ ტონალობა ნაირ–ნაირია, რადგან ერთი მღერის მეოთხედტონით მაღლა, მეორე კი დაბლა. ეს იგივეა ვიბრაციაა ტონის ირგვლივ, რომელიც ახასიათებს ჯაზ–ბანდის აგებულობას. შეისწავლა პელეტიემ თვითონ ორკესტრი ჯაზის, რომელიც თავის ჯიშით ნელი ოკეანისაა და არა მარტო ატლანტიკის. შეისწავლა ჯაზის საკრავები, განსაკუთრებით ”სრტყმევი” ინსტრუმენტები. შეისწავლა საკსოფონი (ადოლფ საკსის გამოგონება), სარრიუსოფონი (სარრიუსის გამოგონება), სუზაფონი ( სუზას გამოგონება). საკსოფონში დაინახა ლითონი კრიალა და ხის სირბილე. შეისწავლა კლისოფონი: ხის ჯოხები თუ ფირფიტები სხვადასხვა ზომის, რომელნიც დაკვრისას გამოსცემენ ხმიებს სხვადასხვა სიმაღლისას. გადაიხილა მთელი სისტემა დოლების და დაირების და მათი საოცარი მომარჯვება ერთი დამკვრელის მიერ განსაკუთრებით შეიყვარა ”ბანჯო”, ეს ჯადოსანი სიმებიანი საკრავი, რომლის სინკოპური ხმა(”მ–ტა”, ”მ–ტა”, ”მ–ტა” განეწყვეტელი) უფრო ხმელია, უფრო ნერვიულია, უფრო ბასრია, ვიდრე ხმა არფასი. აღნიშნა: ორკესტრში ერთი და იმავ საკრავისათვის მრავალი ” სურდინაა” (ჩუმალა) ტონის ასხვავებისათვის. ყურად იღო: სპილენძის საკრავი თითქმის ”ჩუმალით” მიდის ყოველთვის, რომ გამოსცეს ღმუილი ხმიები. შენიშნა ”სარტყმევების” მნიშვნელობა. პელეტიემ იცოდა, რომ რუსულ მუსიკაში ზარები თითქო სერავენ (არ არღვევენ) ხმიების ატბორილ მასსებს. ჯაზ–ბანში ზარების მაგიერ ”სარტყმევები” გამოდიან, რომლებიც სჟრიან ატევრილ მასსებს ხმიებისას,რომ დახეტქილები ილტვოდნენშემდგომ ურთიერთობისადმი მეტის ვნებით და მეტის ხოშით. დააკვირდა მუსიკოსი: ამ გახელებულ საკრავებში კიდევ უფრო ხალისდებოდა ვიოლინების განიერი (ცხცახი) და რბილდებოდა მათი ნელი GLISSANDRO (სრიალი). ორკესტრში თითქო ხან მხეცი ბღაოდა დაკოდილი, ხან კი პირველი კაცის ხმა ისმოდა, რომელმაც ცეცხლი აღმოაჩინა. შეამჩნია ხაზები: პოლიტალური და ატონალური, ერთდროული ხმიერება მინორული და მაჟორული აკორდებისა მეოტხედ_ტონებთან (ტეხნიკის გაფართოებით: ცვლა ტრომბონის ”ცუგის” სიგრძისა, ცახცახის ანაირება სათითეებისა საყვირზე, თითების უმჩნევი მოშვება ვიოლინის სიმებზე და სხვა.) განსაკუთრებით მოეწონა ზეზ კონფრეის ”კატუნია კლავიშებზე”, საცა წმინდა მაჟორი და წმინდა მინორი ერთდროულ ხმიერდებოდნენ. პელეტიეს ეცნაურა კიდევ ერთი რამ, ვიოლინი არ სცილდებოდა ამ ორკესტრში ტავის მელოდიას, როიალი კვალავდა რიტმულ და ჰარმონიულ ფუძეს, ხოლო კლარნეტი სწყვეტდა შიგადაშიგ თავის მელოდიას ხალისიან ამრგვალებით და თავ გასული ცელქობით.საკრავების უმრავლესობა ორკესტრში კლარნეტს ჰბაძავს, – შეამჩნია პელეტიემ. ყოველ საკრავს თითქო თავისი მელოდია მიჰყავს, მაგრამ იმავე დროს ერთგულია საერთო გეზის– სწორედ ისე, როგორც საქართველოს კუთხის, გურიის, საოცარ სიმღერას,რომელსაც პელეტიე გაეცნო გრამაფონის ფირფიტებით). თავსა–ჰყოფს განსაცვიფრებელი ქმედება უცებური (*იმპრივიზაცია). ყოველი საკრავი, ყოველი ტონი, ყოველი ჩასუნთქვა თუ მოსმა თუ დარტყმა–თავისკენ იწევს, ხტის და უხვევს, მაგრამ არც ერთის არც ერთი გადახვევა არ იქცევა ”გადაცდენად”: ყოველი მათგანი მთელს უბრუნდება, როგორც მამას თუ დედას, როგორც ტავის საშოს. პელეტიე დაიპყრო ჯაზის იმპროვიზაციულმა დენამ, ლენნოკს – ავენიუზე, მან მოისმინა მომღერალი ქალი , ზანგი. ქალი მღეროდა ერთსა და იმავე მელოდიას, ორკესტრი საფენელს უშლიდა, ქალიც იმპროვიზატორობდა და ორკესტრიც. კიდევ მეტი: ქალი ორკესტრში უშვებდა თავის შთაგონებას და ორკესტრიც თავს ეხვეოდა ქალს თავისი ატეხილობით. ასე: სიმღერა, ქცეული საკრავად, თითქო თავის თავს უბრუნდებოდა, იგივე ხდებოდა როცა პელეტიე მოცეკვავთა და ორკესტრის ”შებმას” უცქერდა. და იყო ყველგან: მიწის სიხალისე და ავხორცობა.ხანდახან ამ სიხარულში სევდა შემოიჭროდა:სიმღერა ,,ბლიოზ” (bლუეს), მელანქოლიური სუნთქვა დიდი ქალაქების, იშვიათი, მაგრამ ფიცხელი და ბასრი. აქ მელოდა გატიტვლებული გამოდიოდა, რომელსაც არხევდა თუ არწევდა უმჩნევი რიტმიული ხაზი, ოდნავ კვეთილი და წამახული. მოეწონა პელეტიეს ბრაგამის ,,Limehouse Blues”. მოისმონა ოპერეტებიც: ,,Shuffle along” საიზელის და ბლეკის და ,,ლიზა” პინკარდის. ყველგან ესმოდა ერთი და იგივე: გამოტოვებანი (Echappees), დისსონანსები პასსაჟებში, გატეხილი აკკორდები თუ დატეხილი, არპეჯიები,კაზმულობანი,ორნამენტაციები,ასხვავებანი,დანელებანი,დასქელებანი ტემბრების,გაჯგუფებანი და შეერტებანი სხვადასხვა წყობის ტემბრების, თამაში წინამდეგების (კონტრასტების). -და იმავე დროს: მელოდიური სურათის საოცარი რელიეფი, სასტიკი რკვეულობა და კვეთილობა, დაძაბული და დაოკილი კლაკნილი და ხვეული , ლითონური მთლიანობა, -და ყველგან: სინკოპა, სინკოპა, მუხლ-მოშვება, ოდნავი შეჩერება, ხტილის ამოვარდნა, თავის შეყენება, სინკოპა,ეს საოცარი ბგერა მოკლე ნოტაზე თუ პაუზაზე, რომელიც კიდევ უპრო აგიჟებს, ახელებს, ღეზებს რიტმულ მოხეთქილ დენას,-და ბოლოს:ემოციური ავსილობა და პიზიკური ტკბობა…”

ესეც დესერტად!

ძალიან მოკლე პოსტი
ნოემბერი, 2010 © გ.დ.

ჰელოუინით განათ(ლ)ებული საქართველო

რა არის ჰელოუინი? უკვე ყველამ თუ არა, აბსოლუტურმა უმეტესობამ იცით ამ დღის შესახებ რაღაცა მაინც. ეს ძველი კელტური დღესასწაულია, რომელიც სათავეს ძველი კელტების ტრადიციული ფესტივალიდან, სოუინ-დან იღებს. ამ დროს, ზაფხულის ანუ სინათლის პერიოდის დასრულებისას და წლის ბნელის პერიოდის დასაწყისში, ანუ ოქტომბრის ბოლო დღეებში, ხალხი ეშმაკებს და კუდიანებს აშინებს და დევნის სადღაც შორს. დავკმაყოფილდეთ ამ ტრაფარეტული წინადადებებით და ნუ მიმოვიხილავთ ამ დღესასწაულის საწყისებს და ავკარგიანობას. უბრალოდ, მარტივად სხვა თემაზე გადავიდეთ: ჰელოუინი და საქართველო. ეს ორი ცნება ისე არ მოდის შესაბამისობაში ერთმანეთთან, როგორც მაგალითად საქართველოს ნაკრები და ფეხბურთი, ან ხინკლის სიყვარული და დიეტა!

ამ საკითხმა დიდი ვნებათა ღელვა გამოიწვია ქართულ საზოგადოებაში, ზოგი გამართლებული, ზოგიც გაუმართლებელი. თუმცა მე პირადად არც ერთი მხარის ადვოკატობას არ ვაპირებ, არც რამის მტკიცებას მოვყვები, და არც ვინმეს დავიცავ. მე უბრალოდ ჩემს აზრს დავწერ.

ჰელოუინის მშობლიურ და მონათესავე ქვეყნებში გასაგებია, რომ ხალხს უხარია ეს დღესასწაული, ხალისობენ და აღნიშნავენ, ისე როგორც მათი ტრადიციაა და ისე როგორც მათ მიაჩნიათ სწორად. ისიც ადვილი გასაგებია ალბათ, რომ ჰელოუინი და მასთან დაკავშირებული ტაშ-ფანდური მათი კულტურის და ცხოვრების სტილის ნაწილია. ჩვეულებრივი და ბუნებრივი მოვლენაა, როდესაც ხალხი აღნიშნავს იმ დღესასწაულს, რომელიც საუკუნეებია მათში არსებობს (მიუხედავად იმისა, მოგვწონს ეს ჩვენ თუ არა). ნათელია ეს ყველაფერი და მარტივი. პრინციპში რომ გითხრათ დიდად მაინტერესებს თქო სხვადასხვა კულტურების დღესასწაულები და მათი აღნიშვნის ტიპები, ალბათ მოგატყუებთ. ალბათ კი არა, ნამდვილად მოგატყუებთ. ამჯერად, ჩემთვის უფრო საინტერესოა საერთოდ რა ფენომენს წარმოადგენს ჰელოუინი საქართველოში. ძალიან გაუგებარია ეს მოვლენა ჩემთვის.

რამდენიმე წლის წინ ალბათ ვიღაცა ახალმა ქართველმა უცხოეთში ყოფნისას აღმოაჩინა რომ ოქტომბრის ბოლო დღეებში, ხალხი რაღაც უცნაურ და საშიშ სამოსში ეწყობა და ქუჩაში ისე დარბის. მოეწონა. დაფიქრდა. გადაწყვიტა: რატომ არ შეიძლება იგივეს გაკეთება საქართველოში? თან ახალ რაღაცას შეიტანს ქვეყანაში, „მაგარი პონტი“ იქნება, და თვითონაც ორიგინალური და თანამედროვე ტიპი გამოჩნდება. ეს ყველაფერი უკეთეს შემთხვევაში. უარესი შემთხვევა კი შეიძლება ყოფილიყო ის რომ, ვინმემ მოცალეობის ჟამს კოტრიალისას ტელევიზორში აღმოაჩინა ჰელოუინი და ევრიკა! ასეა თუ ისე, ვიღაცამ მოტვინა, აწონ-დაწონა და დაგეგმა. მერე ვინმემ à la ბიჭოლამ თავის ბარში გადაწყვიტა ჰელოუნი ივენთის გაკეთება და აჰა: იხარე ერო! გვეღირსა „ცივილიზაცია“! როგორც იქნა ვეღირსეთ სინათლეს! ნახვამდის უკუნეთო, გაუნათლებლობავ, და ჩამორჩენილობავ! ჩვენ ვქმნით ახალ, ევროპულ საქართველოს! მთელი „წინწასული“ მსოფლიო აღნიშნავს ამ დღეს, და ჩვენ რითიღა ვართ მაგათზე ნაკლებნი? არა, არაფრით მეგობრებო, საერთოდაც არაფრით!

გვერდიდან კი ეს ყველაფერი (ჩემი მოკრძალებული და სრულიად სუბიექტური აზრით) ძალიან სასაცილოდ ჩანს. ახალგაზრდა ქართველი ვაჟკაცები და დიაცები, რაღაც უცნაურ კოსტიუმებში გამოწყობილები, დროს ატარებენ, ერთობიან, ღრეობენ. ანუ თითქოს არაფერი განსაკუთრებული არ ხდება. მაგრამ პათოსი და განწყობაა რაღაც განსაკუტრებული და საზეიმოა. ნეტავ რას ზეიმობენ? რა ეშმაკებს დევნიან? ვის დევნიან? სად დევნიან? საიდან დევნიან? როდის მერე დევნიან? მგონი არაფერსაც არ შვებიან. მგონი საერთოდაც, ქართულ ჰელოუინს არანაირი იდეური დატვირთვა არ აქვს. არაფერი აღსანიშნავი: სმა-ჭამა, უფრო სმა ვიდრე ჭამა, კივილ-წივილი, უსაზღვროდ ხმამაღალი მუსიკა, ზოგის აღვირის ახსნა და ზოგის სასოს წარკვეთა, და ბოლოს გვირგვინი: ჩხუბი და დანის მუცელში ტრიალი! მაგრამ მაინც, რაღაც გაუგებარი (ან ვინმესთვის გასაგები) მიზეზების გამო ჰელოუინი ერთ-ერთი ყველაზე „გაპიარებული“ და აფიშირებული მოვლენაა წლის განმავლობაში ქართულ, უფრო სწორად თბილისურ, რეალობაში. ტელევიზია, გაზეთი, რადიო, ინტერნეტფორუმები – ყველაფერი ჰელოუინით ცხოვბრობს ამ დღეებში. მაგრამ ეს კიდევ არაფერი. თქვენც შეამჩნევდით, რომ საზოგაოდების გაკრვეული ნაწილი ღიზიანდება ამ ღონისძიების გამო. და ხშირად მეჩვენება, რომ ჰელოუინის მონაწილეები ძალით ცდილობენ სწორედ ამ ნაწილის გაღიზიანებას. მე სხვა ახსნას ვერ მოვუძებნი მაგალითად იმ ფაქტს, რომ ვინმე აჟიტირებული ახალგაზრდა რქებდადგმული საცვლებით როკავს სიონის ეზოში! მე კი არაფერი მაქვს საწინააღმდეგო, თუ უნდა „იტოკოს“ და თუ უნდა ყირაზე დადგეს, მაგრამ ეს ჩვენი საყვარელი დედაქალაქი ხომ ამხელაა? ხომ შეიძლება იგივე სხვაგან აკეთო? თბილისი კი არა და, შარდენიც კაი დიდია, რომ ყველაფერი ეს ზედმეტი აგრესიის გამოწვევის გარეშე მოახერხო. რატომ უნდა ვუშალოთ ერთმანეთს ნერვები? არ მეთანხმებით? სწორედაც რომ ამიტომ, ცოტა კომიკურად ჩანს ეს ჩვენი ჰელოუინი. ამას ემატება ამ დღეობის საცარი ხელოვნურობა. წარმოიდგინეთ აბა, რომ ჭია-კოკონობას აწყობენ პორტუგალიასა და კუალა-ლუმპურში, ამასობაში ლონდონის ქუჩებში კი ლომისობას აღნიშნავენ. სულ მცირე სასაცილოა. რა შუაშია? ვისთან ხართ? ვინ დაგპატიჟათ? რა გნებავთ? რას მოითხოვთ?

მე პირადად, არც წინააღმდეგი ვარ ჰელოუინის და არც მომხრე. საერთოდ ნაკლებად მადარდებს ეგ საკითხი. ჩემი საქმე სულაც არ არის ვინ, როგორ, რას, როდის და რატომ აღნიშნავს. მე ვინ მეკითხება? ნებისმიერ ადამიანს როგორც უნდა და რასაც უნდა იმას იზამს სადაც უნდა. (ნუ ფიგურალურად რომ ვთქვათ). მეტიც: ერთხელ მე თვითონაც მიმიღია ჰელოუინში მონაწილეობა მაშინ როცა საქართველოს ფარგლებს გარეთ პირველად დავეჯახე ამ მოვლენას, ლაბადაც მქონია მოხვეული და ნაჯახიც მჭერია ხელში (პლასტმასის რა თქმა უნდა). იქ და იმ დროს ჰელოუინს სხვა დატვირთვა ქონდა და აქვს. მის მერე არ ვიცი რატომ, მაგრამ სურვილიც აღარ გამჩენია დიდად, თუნდაც ისევ საქართველოს ფარგლებს გარეთ ყოფნისას, აღმენიშნა ეს ღირსშესანიშნავი დღე. ნუ საქართველოში ხომ საერთოდ…

ისიც უნდა დავამატო ალბათ, რომ მე იმ ხალხის არც წინააღმდეგი ვარ და მითუმეტეს არც კრიტიკოსი, ვინც ჰელოუინობს. ღმერთმა დამიფაროს! 🙂 ჩემი ბევრი მეგობარი და ნაცნობი მშვენივრად ერთობა მაგ დღეს. მე უბრალოდ ჩემს აზრს გამოვხატავ ზოგადად ქართული ჰელოუინის მიმართ.
ეს არის და ეს.

პ.ს. ისე მსოფლიოში ბევრზე ბევრი სხვა დღესასწაულია, პომიდვრების აქეთ-იქეთ სროლიდან დაწყებული დაგორებული ყველის დაღმართში დევნით დამთავრებული. ასე რომ: მოემზადე ბნელო საქართველოვ! წინ განათლება და პროგრესი გელის!

ნოემბერი,2010, © გ.დ.